2 - پس در اين صورت جبران شدن خبر فاسق به چنين اطمينانى بعيد نيست . 3 - لكن اگر قائل به ظهور منطوق آيهء در معناى مذكور ( صدق تبيّن بر اطمينان ) شديم ، آيه دلالت‌كنندهء بر حجيّت ظنّ اطمينانى مزبور است ، اگرچه با آن ( اطمينان ) خبر فاسق همراه نباشد ( بلكه آورندهء خبر عادل باشد ) ، نظر به اينكه ظاهر آيه افاده‌كنندهء اين معناست كه وجود خبر صادر از فاسق به منزلهء عدم و نبودش است ، و اينكه پس از حصول ظنّ اطمينان از خارج بنا بر آنچه تبيّن خارجى اقتضاء مىكند ، بايد به آن عمل نمود ( بدون توجه به خبر ) . 4 - بله ، چه‌بسا نفس خبر از امارات و نشانه‌هائى است كه ( از انضمام آن خبر با امر خارجى ) تبيّن حاصل مىشود ( و به صدق يا كذب خبر فاسق علم حاصل مىگردد ) . 5 - پس مقصود پروردگار ( از اين آيه ) احتياط و پرهيز ( مكلفين ) از مخالفت با واقع است و لذا هر چيزى كه موجب حصول امنيّت از مخالفت با واقع شود ، اطمينان و عمل به آن جايز است . بنابراين : ميان خبر فاسقى كه مؤيّد به شهرت است ( به شرط اينكه ) اطمينان به صدقش حاصل شود ، و ميان شهرت مجرد ( از خبر فاسق ) وقتى به صدق مضمون آن اطمينان حاصل شود ، فرقى نيست . حاصل كلام 6 - اينكه آيهء شريفه دلالت دارد بر اينكه در آن ( جواز عمل ) تبيّن معتبر است ، بدون اينكه خبر فاسق و يا عدمش در آن دخالت داشته باشد ، اعم از اينكه تبيّن را به معناى علم يا اطمينان بدانيم يا مطلق ظنّ ، حتى كسى كه در جواز عمل به خبر فاسق مجرّد ، ظنّ به مضمون آن را كافى مىداند ( چه ظنّ مذكور ناشى از حسن خبر باشد و يا به واسطهء توثيق بدست آمده باشد و يا از طريق ديگرى ثابت گردد ) لازمهء حرفش اين است كه : آيه دلالت بر حجيّت مطلق ظنّ به حكم شرعى دارد ، هرچند اصلا خبرى با آن نباشد . پس آنچه در اين مقام گفته شده به خاطر سپرده غنيمت شمار . 7 - لكن پنهان نماند كه حمل ( لفظ ) تبيّن بر تحصيل مطلق ظنّ يا تفسير آن به معناى اطمينان ، سبب خروج مورد منطوق آيه ( يعنى اخبار از ارتداد ) از مفاد آيه است ، چرا كه آيه مطلق ظنّ را كافى مىداند ، ( و حال آنكه مورد آن ( اخبار از ارتداد ) از امورى است كه در آن نمىتوان به ظنّ اكتفا نمود ، بلكه در آن علم و يا امرى كه با دليل قطعى همچون علم قرار داده شده ، بايد حاصل شود .