تشريح المسائل * به نظر شيخ چه احتمالاتى در كلمهء ( تبيّن ) وجود دارد ؟ سه احتمال : 1 - علمى 2 - اطمينانى 3 - ظنّى * مراد از تبيّن علمى چيست ؟ اين است كه اگر فاسقى خبر آورد بر شما لازم است كه از خارج به صدق آن علم پيدا كرده و سپس بدان عمل كنيد و گرنه حق عمل به آن را نداريد . * مراد از تبيّن اطمينانى چيست ؟ اين است كه اگر فاسقى خبرى آورد بر شما لازم است كه از خارج به صدق آن علم پيدا كرده و سپس بدان عمل كنيد . * اطمينان چيست ؟ عالىترين مرحلهء ظنّ است . * مراد از تبيّن ظنّى چيست ؟ اين است كه اگر فاسقى خبرى آورد بر شما لازم است كه ابتدا از خارج نسبت به خبر او تحصيل ظنّ كرده و سپس به آن خبر عمل كنيد و گرنه بدون ترجيح جانب صدق حقّ عمل نداريد . * مراد از معناى تبيّن كداميك از احتمالات سه‌گانه فوق الذكر است ؟ احتمال اوّل يعنى تبيّن علمى . * چرا احتمال سوم باطل است ؟ زيرا مبتلا به سه اشكال است . * اشكال اوّل بر احتمال سوم چيست ؟ اين است كه : اگر مراد از تبيّن ، تبيّن ظنّى باشد مستلزم اين است كه امر خداوند به تبيّن لغو و بيهوده باشد . اما : و اللازم باطل ، فالملزوم مثله . و بيان ملازمه اين است كه : هر عاقلى مىفهمد كه بدون دستيابى به مظنّه و رجحانى نسبت به صدق خبرى نبايد به آن خبر عمل كند آنجا كه عقل نياز به مظنّه را نسبت به صدق خبر مىفهمد ، نيازى به بيان شارع نيست . آنجا كه نيازى به بيان شارع نيست ، امر شارع لغو و عبث است . * بيان بطلان لازم چگونه است ؟ اين‌گونه است كه : كار لغو قبيح است و فعل قبيح از مولاى حكيم سر نمىزند فالملزوم مثله مگر