* آيا بعد از كشف خلاف در فرض مذكور قضا واجب است يا نه ؟ پاسخ بر اساس مبانى مختلفه متفاوت است ، يعنى : اگر قضا تابع ادا و به همان امر اوّل باشد ، قطعا قضا لازم است ، چرا كه امر اوّل امتثال نگرديده تا از عهدهء مكلّف ساقط باشد . و اگر قضا تابع ادا و امر اول نباشد بلكه به امر جديد باشد مثل : « اقض » خود داراى دو صورت است . * صورتهاى متصوّر در فرض اخير ( دوم ) كدامند ؟ اگر موضوع قضا فوت باشد در ما نحن فيه قضا واجب نيست . زيرا فوت در موردى صادق است كه يك عمل واجب و داراى مصلحت ملزمه‌اى باشد كه بدون جبران از دست مكلّف خارج شود . در اين صورت بايد انجام دهد و حال آنكه در ما نحن فيه چنين نمىباشد . زيرا واجب واقعى هرچند ترك شده ( يعنى : ظهر انجام نشده ) لكن جاى مصلحت واقع پر شده ، پس فوت صدق نمىكند در نتيجه : قضا واجب نيست . و اگر موضوع قضا ترك باشد ( يعنى : انجام ندادن واقع ) در ما نحن فيه صدق مىكند ، زيرا بعد از كشف خلاف مكلّف مىفهمد چون واقع را انجام نداده پس امر « اقض » اتيان فعل را برعهده او مىنشاند .