قيام اماره مؤداى آن مىباشد . لكن بر اساس وجه سوّم ، عمل و مؤداى اماره كمترين مصلحتى ندارد بلكه مصلحت فقط در سلوك طريق و تعبّد به اماره است . * به‌طور خلاصه اقتضاى وجه سوّم چيست ؟ اين است كه : چون بر اساس وجه سوّم بايد مؤدّاى اماره را واقع فرض نمود و معناى فرض واقع هم ترتّب آثار و لوازم آن مىباشد به ناچار بعد از دلالت اماره بر وجوب جمعه از دو حال خارج نيست كه در دو عبارت « فان كان فى اول الوقت . . . . و ان كان فى آخر وقتها . . . . » آمده است . * مراد از عبارت ( فان كان فى اول الوقت . . . . ) چيست ؟ قيام اماره در اوّل وقت ( جمعه ) است يعنى : اوّل زوال ظهر . كه در اين صورت : همان‌طور كه : اگر در واقع تكليف مكلّف جمعه مىبود و مىتوانست در اوّل وقت نماز جمعه را بخواند و پس از آن نافله بخواند پس از قيام اماره نيز مىتواند همان اثر را بر مؤدّاى اماره ترتيب داده و در اوّل وقت به نماز جمعه وارد شده و پس از آن نافله بخواند ، اگرچه خواندن نافله در وقت فريضه و قبل از انجام آن حرام و به‌حسب فرض نماز ظهر ، نماز واجب باشد . زيراكه مصلحت عمل به اماره مفسده نافله در وقت فريضه را تدارك مىنمايد . * پس مراد از عبارت ( و ان كان فى آخر وقتها ) چيست ؟ اين است كه : اماره در آخر وقت به دست جاهل برسد كه در اين صورت : اگر تكليف مكلّف در روز جمعه خواندن جمعه باشد نمىتواند خود را در آخر وقت از خواندن جمعه منصرف نمايد و به كار ديگر مشغول شود . زيرا اين كار به دليل منقضى شدن وقت و قضا شدن نماز حرام است . حال ، جاهل بايد همين اثر را عينا بر مؤدّاى اماره ترتيب دهد . * مراد از عبارت ( اما رجوع الوجه الثالث الى . . . . . باطل . . . ) چيست ؟ ابطال اين نظر مستشكل است كه گفت ميان وجه دوم و وجه سوم فرقى نيست و وجه سوم هم به وجه دوم برمىگردد . * از نظر شيخ چرا كلام فوق باطل است ؟ زيرا مقتضاى وجه دوم با مقتضاى وجه سوم فرق مىكند و وجه سوم هم به وجه دوم بازگشت نمىكند . * مقتضاى وجه دوّم چيست ؟ بر مبناى معتزله اين است كه : پس از قيام اماره ( مصلحت حادث شده ) در مؤدّاى آن به عنوان