است ، مثل اين حديث شريف از امير مؤمنان كه فرمودند : كسى كه راضى به فعل طايفه‌اى باشد مثل كسى است كه با ايشان در آن فعل داخل شده است بر داخل شونده دو گناه است ، گناهى به خاطر رضايت ( به عمل حرام ) و گناهى به خاطر ورود و ارتكاب . 7 - و يا خبرى به اين مضمون كه : كسى كه به‌عمل ديگرى راضى است پس آن عمل همراه اوست گرچه مرتكب ( آن ) نشده باشد . 8 - و روايتى كه در تفسير آيهء شريفهء ( فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) مىفرمايد : با اينكه مخاطبين به اين آيه از قاتلين متأخر بوده‌اند ، پس چطور خداوند متعال قتل را به ايشان نسبت مىدهد و علت اين نسبت را خشنودى و رضايت وافر ايشان به كشته شدن آنها معرفى مىكند . 9 - و از جمله آياتى كه دلالت بر اين معنا دارد ، آيهء شريفه‌اى است كه مىفرمايد : ( جهان آخرت را براى كسانى قرار داديم كه ارادهء سركشى و فساد در زمين نداشته‌اند ) . تشريح المسائل * رأى و نظر شيخ پيرامون موارد تجرّى چيست ؟ ج : اينست كه : ميان موارد تجرّى فرقى نمىباشد چه مصادف با واجب واقعى درآيد يا نه ، لكن از لحاظ مذمّت فعلى و فاعلى بدين نحو است كه : الف : در تمام موارد تجرّى مذمّت و تقبيح فاعلى وجود دارد چرا كه تجرّى آشكاركنندهء باطن زشت و نيت پليد اوست . ب : ولى در تمام موارد تجرّى مذمّت فعلى و عقاب وجود ندارد . چه در مواردى كه تجرّى با وجوب واقعى مصادف شود و چه در مواردى كه با چنين وجوبى مصادف نشود . * آيا قصد و نيّت در تجرّى تنها يك صورت دارد ؟ ج : خير ، زيرا : 1 - گاهى تجرّى بر گناه به اينست كه : فعلى را كه مقطوع الحرام است انجام دهد و بعد از آن كشف خلاف شود . 2 - و گاهى تجرّى بر گناه به قصد و نيت گناه و معصيت است يعنى : مصمّم است و اراده كرده است كه حرام واقعى را انجام دهد ، مثلا دروغ بگويد ، لكن تنها نيّت كرده ولى حرامى از او صادر نشده است . * بحث در اين دو قصد و اراده در تجرّى بر سر چيست ؟