به رؤسا و وزرا اهدا گرديد بقيه به 30 هزار دينار تقويم شد . « 1 » سيّد مرتضى را به « ذو الثمانين » و يا « ثمانينى » ملقّب كرده‌اند ، چرا كه 80 كتاب تأليف نمود و 80 قريه مالك بود و 80 سال زندگى كرد « 2 » و چنان‌كه گفته شد 80 هزار جلد كتاب داشت . او به « علم الهدى » نيز ملقب شد زيرا در سال 420 كه وزير « ابو سعيد ، محمد بن عبد الرحيم » مريض شد على بن ابى طالب - عليه السلام - را در خواب ديد كه به او مىگويد : به « علم الهدى » بگو : بر تو فاتحه بخواند تا بهبود يا بى . پرسيد : « علم الهدى » كيست ؟ فرمود : « على بن الحسين الموسوى » . وزير بدين عنوان بر او نامه بنوشت . سيّد اين لقب را بر خودشناسى دانست و از قبول آن امتناع ورزيد ، وزير گفت : به خدا سوگند براى تو ننوشتم جز آنچه امير المؤمنين ( ع ) فرمود . چون « القادر بالله » اين قصّه بشنيد براى مرتضى بنوشت : آنچه جدّت تو را بدان ملقب نموده بپذير ، مرتضى پذيرفت . « 3 » گويند : « ابو العلاء معرى » را پس از بازگشت از عراق از شأن سيّد مرتضى پرسيدند . در جواب گفت : يا سائلى عنه لما جئت اسأله * الا هو الرجل العارى من العار لو جئته لرأيت الناس فى رجل * والد هر فى ساعة و الارض فى دار « 4 » در سال 406 برادرش « رضى » وفات يافت . مردم همه بر جنازهء او حاضر شدند او نتوانست برادرش را در حال نزع و يا روى شانه‌ها ببيند . به مشهد كاظمين ( ع ) پناه برد . وزير « فخر الملك » او را به خانه بازگردانيد و در مجلس تعزيت بنشست و برادر را به قصيده‌يى لبريز از حزن و اندوه مرثيه گفت . « 5 » سيّد مرتضى هشتاد سال عمر خود را توأم با سياست و نگارش و كارهاى بزرگ ديگر گذرانيد و در روز يكشنبه ربيع الاول سال 436 بدرود حيات گفت . جنازه‌اش را گروهى از شاگردانش تشييع كردند . « احمد بن الحسين ، النجاشى » به كمك « شريف ، ابو يعلى ، محمد بن الحسن الجعفرى » و « سلار بن عبد العزيز » كه از اعلام شاگردان او بودند متصدى

--> ( 1 ) - روضات الجنات ص 375 . ( 2 ) - روضات الجنات ص 375 . ( 3 ) - روضات الجنات ص 375 . ( 4 ) - روضات الجنات ، ج 1 ، ص 74 . ( 5 ) - منتظم ابن جوزى و كامل ابن اثير ، حوادث 406 .