غلامعلى صفايى
9
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )
الباب الرابع [ في ذكر أحكام يكثر دورها ، و يقبح بالمعرب جهلها ، و عدم معرفتها على وجهها ] متن الباب الرابع في ذكر أحكام يكثر دورها ، و يقبح بالمعرب جهلها ، و عدم معرفتها على وجهها . شرح باب و بخش چهارم از كتاب « مغني الأديب » دربارهء قواعد و احكام نحويهايست كه در زبان عرب بسيار زياد كاربرد دارد و مورد استفاده است ، به طورى كه هم جهل صددرصد به آن احكام براى معرب و نحوى قبيح و ناپسند است ، و هم عدم شناخت آن احكام بطور كامل و علم ناقص به آن ناشايست مىباشد ، مثل ملاك و ميزان شناخت مبتدا از خبر و بالعكس و فرق بين عطف بيان و بدل كل از كل و . . . بنابراين مطالب مورد بحث در اين باب ، مبانى و اصول و احكام اساسى پر استفادهء علم نحو است كه جهل كلى يا جزيى و فهم ناقص به آن احكام ، موجب جهل يا ضعف در ارتباط با علم نحو مىباشد . قابل ذكر است تعداد احكامى كه در اين باب بحث مىشود هفده حكم مىباشد . نكته : هرسه جملهاى كه بعد از « أحكام » در متن كتاب واقع شدهاند ، صفت براى آن مىباشند و مراد از جهل در عبارت « يقبح بالمعرب جهلها » ، جهل تام و صد در صد به آن احكام است و مراد از عبارت « عدم معرفتها على وجهها » عدم علم بطور صحيح به آن احكام است يعنى يا بهطور غلط و يا ناقص آن احكام را بداند و آنطور كه حق آن احكام است به آنها علم نداشته باشد . فمن ذلك : اوّلين بحث از اين احكامى كه مهم و بسيار مورد استفاده است ، شناخت علامت و معيار و ملاكى است كه با آن ميتوان مبتدا را از خبر تشخيص داد .