« نعم » متن « نعم » بفتح العين و كنانة تكسرها و بها قرأ الكسائي و بعضهم يبدلها حاء و بها قرأ ابن مسعود . . . شرح تنها كلمهء مركبه‌اى كه حرف اول آن نون است و در علم نحو از آن بحث مىشود « نعم » است ، دربارهء حركات اين كلمه و تبديل عين آن به حرف ديگر ، اقوالى است ، اكثر اعراب ، عين اين كلمه را فتحه مىدهند ، و تنها قبيله كنانه است كه عين آن را كسره مىدهد و « نعم » تلفظ مىكند و كسائى كه امام نحو مكتب كوفه و يكى از قراء سبعه است در قرآن به كسر عين « نعم » را قراءت كرده است و بعضى از طوائف قبيله كنانه عين را تبديل به حاء مىكنند و به صورت « نحم » تلفظ مىكنند و به همين صورت نيز ابن مسعود « نعم » در قرآن قراءت كرده است . بعضى از طوائف ديگر قبيله كنانه نون « نعم » را به جهت تبعيت از كسره عين ، مكسور « نعم » تلفظ مىكنند و علت آن ، قياس اين كلمه با فعلهائى است كه فاء الفعل آنها از عين الفعل مكسورشان تبعيت كرده و مكسور شده‌اند ، مانند « نعم و شهد » همان‌طور كه « بلى » كه حرف جواب مثبت است و اماله در آن جريان ندارد تشبيه و حمل بر فعل شده و در آن اماله صورت مىگيرد و گفته مىشود « بلى » . و هي حرف تصديق : بايد دانست كه « نعم » حرف جواب است و هرگاه بعد از اخبار و در جواب آن باشد ، حرف تصديق براى آن خبر است ، مانند « نعم » در جواب « قام زيد » كه تصديق قيام زيد است ، يا در جواب « ما قام زيد » كه تصديق نفى