شريفه اين گونه « و ما فرطتم في يوسف من قبل » مىباشد . 2 - « ما » مصدريه باشد لذا فعل بعد را تأويل به مصدر مىبرد و در اين فرض دربارهء محل « ما فرطتم » دو احتمال داده شده است : الف : محل « ما » و صلهء آن مرفوع بنا بر ابتدائيت و « من قبل » خبر مقدم باشد ، لكن بر اين احتمال اشكال شده و گفته شده اين احتمال صحيح نيست زيرا « قبل » ظرفى است كه مقطوع از اضافه شده كه در اين صورت به آن غايات مىگويند و غايات هرگز خبر ، صله ، صفت و حال واقع نمىشوند و سيبويه و جمعى از محققين بر اين نكته تصريح كرده‌اند ، ولى با آيه زير اشكال بر سيبويه و اين گروه از محققين وارد مىشود كه قائل به عدم جواز وقوع غايات خبر ، صله ، صفت و حال مىباشند . كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ ( الروم / 42 ) زيرا « من قبل » غايت بوده و صله واقع شده است . ب : قول ديگر دربارهء محل « ما فرطتم » بنابر اينكه « ما » مصدريه باشد اين است كه محل آن منصوب بنا بر عطف بر « أنّ » و صله آن - اسم و خبر آن - باشد كه مؤول به مصدر بوده و در محل نصب بنا بر مفعول به براى فعل « تعلموا » مىباشد ، بنابراين تقدير آيه اين گونه مىشود : « ا لم تعلموا أخذ أبيكم الموثق و تفريطكم » . و يلزم على هذا الإعراب : مصنف كتاب بر نظريهء كسانى كه قائل به در محل نصب بودن « ما فرّطتم » بنابر مصدريه بودن « ما » و عطف آن بر « أنّ » و صله‌اش مىباشد ، اشكال مىكند و مىگويد اين تركيب و اعراب ، يك تالى فاسد دارد و آن اين است كه لازمه آن فصل بين عاطف و معطوف به واسطه ظرف « من قبل » مىباشد كه اين ممتنع است . و اگر كسى بگويد فصل بين عاطف و معطوف به واسطه ظرف و جار و مجرور در قرآن آمده است بنابراين ، اين فاصله شدن اشكال ندارد مثل آيهء شريفهء : وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا ( يس / 9 ) كه در اينجا ظرف « من خلقهم » بين معطوف « سدا » دوّم و حرف عطف فاصله شده است ، جواب مىدهيم كه اين آيه از قبيل آيه مورد بحث و مانند آن نيست ، هر