منفصل باشد . 2 - هردو يك اعراب داشته باشند يعنى هردو ضمير يا مجرورى يا منصوبى يا مرفوعى باشند . 3 - اين نيابت فقط در موارد ضرورت مثل شعر جايز است . « 1 » بنابراين قول اخفش كه مىگويد ضمير مجرور متصل نائب از ضمير منفصل شده صحيح نمىباشد . زيرا اولا اين امثال شعر نيستند و ثانيا ضمير نايب و منوب ، اتحاد اعرابى ندارند زيرا يكى مرفوع و ديگرى مجرور است . فإذا عطف : بعد از قبول قول سيبويه و رد اخفش اگر اسم ظاهرى عطف بر اين ضمير متصل شود مثل « لولاك و زيد » بايد آن اسم ظاهر معطوف ، اعراب رفع بنابر مبتداى داده شود ؛ زيرا هرگز « لو لا » اسم ظاهر را جر نمىدهد ، چون « لو لا » از حروف جاره مختص به جر ضمير است . الثانى : دومين قسم از اقسام چهارگانهء « لو لا » داراى معناى تحضيض و عرض است ، تحضيض طلب با تشر و تندى است و عرض طلب با ملايمت و نرمى است ، بايد دانست كه « لو لا » تحضيضيه و عرضيه فقط بر فعل مضارع داخل مىشود مگر اينكه فعل غير مضارعى باشد كه با قرينه دلالت بر مضارع كند كه در اين صورت اين فعل غير مضارع ، مووّل به مضارع است ، مانند اين آيهء شريفه كه حكايت از قول حضرت صالح عليه السّلام براى قوم هود است : قالَ يا قَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ( النمل / 46 ) . كه در اينجا « لو لا » براى تحضيض است ، و مانند آيهء شريفهء : وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ ( المنافقون / 10 ) . كه در اينجا « لو لا » براى عرض است و فعل بعد از آن هرچند ماضى است لكن به قرينه « أجل قريب » به تأويل مضارع است زيرا مقول قول كسانى است كه از خداوند تقاضاى تأخير مرگ در آينده مىكنند مىباشد . الثالث : سومين صنف از اصناف چهارگانهء اين كلمه ، « لو لا » توبيخيه تنديميه

--> ( 1 ) - ر . ك : باب سوم مغنى الأديب ، بحث « ذكر ما لا يتعلق من حروف الجر » .