السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

376

جواهر البلاغة ( فارسى )

بيت دوم تضمين است . 3 - و العقد هو نظم النثر مطلقا لا على وجه الاقتباس و من شروطه أن يؤخذ المنثور بجملة لفظه أو بمعظمه فيزيد الناظم فيه و ينقص ليدخل فى وزن الشعر . 3 - عقد به شعر درآوردن نثر است . ( چه قرآن باشد و چه غير قرآن ) نه به گونهء اقتباس . و از شرطهاى عقد اين است كه همهء الفاظ يك نثر يا قسمت عمدهء آن گرفته شود آنگاه ناظم بر آن بيفزايد يا از آن بكاهد تا در وزن شعرى راه يابد . توضيح : « مطلقا » يعنى هرنثرى كه باشد چه از قرآن كريم و چه از غير قرآن . « لا على وجه الاقتباس » يعنى به گونهء اقتباس نباشد . در اقتباس دو شرط بايد رعايت شود : 1 - اين‌كه اعلان نگردد آنچه گرفته شده از قرآن يا حديث است . 2 - تغيير لفظ در آن اندك باشد . اما در عقد بايد : 1 - تذكر داده شود كه آنچه گرفته شده است از كيست . 2 - اگر تذكر داده نشود بايد تغيير فراوان باشد . ضمير « شروطه » به « عقد » باز مىگردد ، و ضمير « لفظه » و « معظمه » و « فيه » به منثور برمىگردد . فعقد القرآن الكريم كقوله : عقد قرآن كريم مانند سخن او : « 1 » انلنى بالّذى استقرضت خطّا * و اشهد معشرا قد شاهدوه فإنّ اللّه خلّاق البرايا * عنت لجلال هيبته الوجوه يقول : إذا تداينتم بدين * إلى اجل مسمّى فاكتبوه در برابر چيزى كه از من وام گرفته‌اى نوشته‌اى به من عطا كن و گروهى را كه ديده‌اند به گواهى بگير . بىشك خداوندى كه بسيار آفرينندهء موجودات است و چهره‌ها براى بزرگى هيبت و ترس از او خاضع گشته است مىگويد : هرگاه به يكديگر تا سررسيد معينى وام داديد آن را بنويسيد . « عنت لجلال هيبته الوجوه » عقد آيهء كريمهء « وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ » « 2 » است و به سبب تغيير بسيارى كه در آن واقع شده است اقتباس نيست .

--> ( 1 ) - اين شعر از امّ عمرو نسفى است . ( 2 ) - طه ، 111