السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

377

جواهر البلاغة ( فارسى )

و مصراع آخر عقد اين آيهء كريمه است : « إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ » « 1 » و اين عقد ناميده مىشود نه اقتباس ، چون شاعر اعلان كرده است كه خداوند برين مىفرمايد . و كقوله : و استعمل الحلم و احفظ قول بارئنا سبحانه : « خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ » بردبارى را پيشه كن و سخن آفرينندهء سبحان را پاس دار : انسان از شتاب آفريده شده است . پايان مصراع عقد آيهء كريمه است . « 2 » و عقد الحديث الشّريف كقوله : و عقد حديث شريف مانند سخن او : إنّ القلوب لأجناد مجنّدة * بالاذن من ربّها تهوى و تأتلف فما تعارف منها فهو مؤتلف * و ما تناكر فهو مختلف بىترديد دلها سپاهيان گرد آمده‌اى هستند و با اجازهء پروردگارشان عشق مىورزند ( يا فرود مىآيند ) و انس مىگيرند . پس آنان كه همديگر را شناخته‌اند انس مىگيرند ، و آن ارواحى كه همديگر را نشناخته‌اند گوناگون مىشوند . اين شعر عقد حديث شريفى است كه به مولا على - عليه السّلام - منسوب است : الأرواح جنود مجنّدة ما تعارف منها إئتلف و ما تناكر منها اختلف . « 3 » عقد در فارسى مانند اين اشعار استاد حسن‌زاده : شنو در واقعه از حق تعالى * لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى « 4 » كه بر شاكلت خود هست عامل * چه كُلٌّ يَعْمَلُ را اوست قائل « 5 » به خواب غفلت از قد خاب بودم * جواب ارْجِعُونِ كلّا شنودم « 6 » و عقد حديث مانند :

--> ( 1 ) - بقره ، 282 ( 2 ) - انبياء 37 ؛ مانند اين شعر حافظ : لمع البرق من الطّور و آنست به * فلعلّى لك آت بشهاب قبس ( 3 ) - الفقيه ، ج 4 ، ص 380 ؛ و بحار الانوار ، ج 2 ، ص 265 ( 4 ) - واقعه ، ص 62 ( 5 ) - عقد قسمتى از آيهء 84 سورهء اسراء است . ( 6 ) - « قد خاب » در آيهء 10 سوره شمس است ، و « ربّ ارجعون » در آيهء 99 سورهء مؤمنون است