الخيل معقود فى نواصيها الخير إلى يوم القيامة » « 1 » خير تا روز رستاخيز به پيشانىهاى اسبان ( سواران ) بسته شده است . در اين مثال لام و راء قريب المخرج است . و الجناس اللاحق يكون فى متباعدين و جناس لاحق در جايى است كه اختلاف دو ركن جناس در دو حرف بعيد المخرج باشد . آن اختلاف يا در حرف اول است ؛ مانند : « هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ » « 2 » بدگوى عيب‌جوى . هاء و لام بعيد المخرج است . يا آن اختلاف در حرف وسط است ؛ مانند : « إِنَّهُ عَلى ذلِكَ لَشَهِيدٌ وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ » « 3 » و بر اين امر نيك گواه است ، راستى او سخت شيفتهء مال است . هاء و دال قريب المخرج نيست . و يا در آخر است ؛ مانند سخن خداى برين : « وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ » « 4 » و چون خبرى [ حاكى ] از ايمنى يا وحشت بر آنان برسد انتشارش دهند . راء و نون دو حرف بعيد المخرج است . 5 - و منها الجناس اللّفظى و هو ما تماثل ركناه لفظا و اختلف أحد ركنيه عن الآخر خطا إمّا الاختلاف فى الكتابة بالنّون و التنوين و إمّا الاختلاف فى الكتابة بالضّاد و الظاء أو الهاء و التّاء فالاول و هو ما تماثل ركناه لفظا و اختلف أحد ركنيه عن الآخر خطّا فى الكتابة بالنون و التنوين قوله : 5 - و قسمتى از جناس ، جناس لفظى است و آن جناسى است كه دو ركن آن از جهت لفظ همانند باشد و در نگارش متفاوت . و اين اختلاف يا در نگارش نون و تنوين است يا در ضاء و ظاء يا در ها و تا . آنجا كه دو ركن از حيث لفظ مانند هم باشد و يكى از دو ركن در نوشتن با ديگرى از

--> ( 1 ) - بحار الانوار ، ج 19 ، ص 186 ؛ و ج 64 ، ص 159 ( 2 ) - همزه ، 1 ( 3 ) - عاديات ، 7 و 8 ( 4 ) - نساء ، 83