السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
336
جواهر البلاغة ( فارسى )
جهت نون و تنوين فرق داشته باشد ؛ سخن اوست : أعذب خلق اللّه نطقا و فما * ان لم يكن أحقّ بالحسن فمن مثل الغزال مقلة و لفتة * من ذارآه مقبلا و لا افتتن « 1 » دلپذيرترين مخلوقات خداوند از لحاظ گفتار و دهان است ، اگر او سزاوارترين افراد به نيكى نيست پس چه كسى هست ؟ چونان آهو در چشم و نگاه است ، چه كسى اين را روبهرو ديده و فريفته نگشته است ؟ در اين شعر « فما » و « فمن » ، « لفتة » و « افتتن » از جهت گفتارى يكنواخت ليكن از حيث نگارش متفاوت است . و الثانى و هو اختلاف أحد ركنيه فى الضّاد و الظّاء نحو قوله تعالى : و دوم يعنى جايى كه اختلاف يكى از دو ركن در ضاد و ظاء باشد ؛ سخن خداى برين است : « وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ » « 2 » در آن روز چهرههايى شاداب و مسرور است ، و به پروردگارش مىنگرد . و مانند سخن ابو فراس : ما كنت تصبر فى القديم * فلم صبرت الآن عنّا و لقد ظننت بك الظّنو * ن لأنّه من ضنّ ظنّا تو در زمان قديم از ما روى نمىگرداندى پس چرا اكنون از ما روى برگرداندى ؟ قطعا به تو گمانها بردم براى اينكه هركس امساك كند گمان مىبرد . ( يا « ظنّا » مجهول خوانده شود يعنى مورد اتهام و گمان قرار مىگيرد . ) توجه داشته باشيد هرگاه « صبر » با « عن » متعدى شود به معنى روى گرداندن و خوددارى و امساككردن است و به معنى شكيبايى نيست . در اين مثال « ضنّ » و « ظنّ » تفاوت در نگارش دارد .
--> ( 1 ) - اين شعر از شمس الدّين محمد بن العفيف التلمسانى است . ( 2 ) - قيامت ، 22 و 23