و تكسوه بهاء و رونقا بعد مطابقته لمقتضى الحال مع وضوح دلالته على المراد لفظا و معنى . و در اصطلاح علمى است كه به وسيلهء آن شيوه‌ها و امتيازهايى كه بر زيبايى و خرمى سخن مىافزايد و به آن جامهء شكوه و رونق مىپوشاند شناخته مىشود ؛ پس از هماهنگى سخن با مقتضاى حال و آشكار بودن دلالت لفظى و معنوى آن بر آنچه از آن اراده شده است . توضيح : « طلاوة » : خوبى ، خرمى ، بهجت ، دل‌پذيرى . « بهاء » : خوبى ، زيبايى . « بعد مطابقته لمقتضى الحال » : توجه به علم معانى دارد . يعنى پس از رعايت قواعد علم معانى . و « مع وضوح دلالته على المراد . . . » توجه به علم بيان دارد . و واضعه عبد اللّه بن المعتز العباسى المتوفى سنة 274 هجرية ثمّ اقتفى أثره فى عصره « قدامة بن جعفر الكاتب » فزاد عليها . ثمّ ألّف فيه كثيرون كأبى هلال العسكرى و ابن رشيق القيروانى و صفى الدين الحلّى و ابن حجة الحموى و غيرهم ممن زادوا فى أنواعه و نظموا فيها قصائد تعرف بالبديعيّات . و فى هذا العلم بابان و خاتمة . بنيان‌گذار علم بديع عبد اللّه پسر معتز عباسى است كه در سال 274 هجرى درگذشته است . سپس قدامة پسر جعفر نويسنده ( خطنگار ) اثرش را در روزگار او پيگيرى كرد و بر آن افزود . پس از او بسيارى چون أبى هلال عسكرى ، ابن رشيق قيروانى ، صفى الدّين حلى ، ابن حجّت حموى و غير آنان دربارهء بديع كتاب نگاشتند و بر انواع آن افزودند . و در اين علم دو باب و يك خاتمه وجود دارد . توضيح : قدامة بن جعفر الكاتب ، نخست نصرانى بود اسلام آورد و در ادب ، فلسفه و منطق تخصص پيدا كرد و به سال 337 هجرى درگذشت . از آثار اوست كتاب « نقد الشعر » گفتنى است : قدامه از علماى شيعه است . صفى الدين حلّى گفته است : ابن معتز 17 نوع آرايهء بديعى جمع كرد و قدامه بيست نوع ، و احتمال مىرود تصنيف قدامه

--> - مىگردد ، گرچه به پيرو آن معنى نيكو شود . و همهء دانشمندان بر اين‌اند كه آرايه‌ها به ويژه آرايه‌هاى لفظى موقعيت نيكو پيدا نمىكند مگر زمانى كه معنى آن را بطلبد و آنها به آسانى و بدون زحمت و مشقّت بيايد ، و اگر با تكلف پديد آيد پيش‌پاافتاده است .