يا صاحبىّ تقصّيا نظريكما * تريا وجوه الأرض كيف تصوّر تريا نهارا مشمسا قد شابه * زهر الرّبى فكأنّما هو مقمر « 1 » و اعلم : أنّه متى ركب أحد الطرفين لا يكاد يكون الآخر مفردا مطلقا بل يكون مركبا او مفردا مقيّدا و متى كان هناك تقييد أو تركيب كان الوجه مركّبا ضرورة انتزاعه من المركب أو من القيد و المقيّد . و بدان هرگاه يكى از دو طرف تشبيه ، مركّب شد طرف ديگر هيچ‌گاه مفرد مطلق ( بدون قيد ) نخواهد بود بل مركّب يا مفرد مقيّد مىگردد . و آنگاه كه در طرف ديگر تقييد يا تركيب وجود داشت ، وجه‌شبه نيز مركّب مىشود چون ضرورتا بايد آن را از مركّب يا از قيد و مقيّد برداشت كرد . المبحث الثالث فى تقسيم طرفى التشبيه باعتبار تعدّدهما « 2 » ينقسم طرفا التشبيه ( المشبّه و المشبّه به ) باعتبار تعدّدهما أو تعدّد أحدهما الى أربعة اقسام : ملفوف و مفروق و تسوية و جمع . بحث سوّم دربارهء تقسيم دو طرف تشبيه به اعتبار تعدّد آنهاست . دو طرف تشبيه ( مشبّه و مشبّه‌به ) به اعتبار چندتا بودن آن دو يا چندتا بودن يكى از آن دو به چهار قسم تقسيم مىشود : 1 - ملفوف 2 - مفروق 3 - تسويه 4 - جمع 1 - فالتشبيه الملفوف هو جمع كلّ طرف منهما مع مثله كجمع المشبّه مع المشبّه و

--> ( 1 ) - اى دو يار من نگاهتان را بر دوردست بيفكنيد تا ببينيد عرصه‌هاى زمين چگونه شكل يافته است ، مىبينيد يك روز آفتابى كه با شكوفه‌هاى تپه‌ها درهم آميخته به گونه‌اى كه مثل شب مهتابى است . در اين مثال ، مشبّه مركّب است و آن هيئتى است كه از مجموع روز آفتابى ، شكوفه‌ها و گياهان سرسبز پديد آمده است . ( 2 ) - هرگاه دو طرف تشبيه متعدد شد دو تشبيه يا بيشتر از آن به دست مىآيد نه يك تشبيه .