[ در اين مثال ، هيئت و منظرهء ستارهء سهيل و ستاره‌هاى دنبال آن به هيئت و منظرهء صف‌هاى نمازى كه پيشنماز آن به پا خاسته است ، تشبيه شده است . ] إذ لو قيل : كأنّ سهيلا إمام و كأنّ النجوم صفوف صلاة لذهبت فائدة التشبيه . زيرا اگر گفته شده بود : گويى ستارهء سهيل پيشنماز است و ستاره‌هاى ديگر صف‌هاى نماز ، فايدهء تشبيه از دست مىرفت . [ چون هدف تشبيه اين بوده كه منظره و شكل آن ستاره‌ها به منظره و شكل صف‌هاى جماعت تشبيه شود . ] أو مركّبان تركيبا إذا أفردت أجزاؤه زال المقصود من هيئة المشبّه به كما ترى فى قول الشاعر الآتى حيث شبّه النجوم الّلامعة فى كبد السّماء بدر منتثر على بساط أزرق . و يا دو طرف تشبيه مركّب است به گونه‌اى كه اگر اجزاء آن جدا شود هدفى كه از منظره و شكل مشبّه‌به در نظر است تباه مىگردد ، همان‌گونه كه شما در شعر شاعرى كه مطرح مىشود مىبينيد او ستاره‌هاى درخشان در ميان آسمان را به مرواريدهاى پراكنده شده بر فرش كبود تشبيه كرده است . و كأنّ أجرام النّجوم لوامعا * درر نثرن على بساط أزرق « 1 » اجرام اختران تابناك گويى مرواريدهايى است كه بر فرش كبود پاشيده شده . إذ لو قيل : كأنّ النّجوم درر و كأنّ السّماء بساط أزرق كان التشبيه مقبولا لكنّه قد زال منه المقصود بهيئة المشبّه به . اگر گفته مىشد : گويى ستاره‌ها مرواريدهايند و گويا آسمان فرش كبودى است ، تشبيه مقبول و پسنديده بود ليكن هدف كه هيئت و منظرهء مشبّه‌به [ به صورت مركّب بود ] از دست مىرفت . و در فارسى مانند اين شعر منوچهرى : سر از البرز بر زد قرص خورشيد * چو خون‌آلوده دزدى سر ز مكمن « 2 »

--> ( 1 ) - اين شعر از ابو طالب رقىّ است . ( مترجم ) ( 2 ) - تشبيه مركّب به مركّب در فارسى نمونه‌هاى فراوان دارد : بر گل سرخ ، از نم اوفتاده لآلى * همچو عرق بر عذار شاهد غضبان سعدى و يا : -