التنبيه الثالث : تقسيم الاستعارة إلى اصلية و تبعيّة عام فى كلّ من الاستعارة التصريحية و المكنيّة . يادآورىهاى ده‌گانه يادآورى نخست : هر استعارهء تبعيّه‌اى قرينه‌اش استعارهء بالكنايه ( مكنيه ) است . [ گفتنى است : اين باور سكاكى است ] . « 1 » يادآورى دوم : زمانى كه يكى از استعارهء تصريحيه يا استعارهء بالكنايه در چيزى اجرا شد ، اجراى استعارهء ديگر ممتنع مىشود . [ اگر استعاره تصريحيّه باشد ديگر بالكنايه بودن آن ممتنع است ] . يادآورى سوم : هركدام از استعارهء تصريحيه و مكنيه به استعارهء اصليه و تبعيّه تقسيم مىشود . [ يعنى تقسيم استعاره به اصليه و تبعيه فراگير است ] . التنبيه الرابع : تبيّن أنّ الاستعارة هى اللفظ المستعمل فى غير ما وضع له لعلاقة المشابهة مع قرينة مانعة من إرادة المعنى الوضعى أو هى مجاز لغوى علاقته المشابهة كقول زهير : يادآورى چهارم : آشكار گشت كه استعاره لفظى است كه در غير معناى وضعى خويش براى علاقهء مشابهت استعمال شده است ، همراه با قرينه‌اى كه مانع از ارادهء معنى وضعى آن مىگردد . « 2 » [ به تعبير ديگر ] استعاره مجاز لغوى است كه علاقهء آن با معنى حقيقىاش مشابهت است . مانند سخن زهير : لدى أسد شاكى السّلاح مقذّف * له لبد أظفاره لم تقلّم پيش شيرى كه سر تا پا مسلح و جنگ‌آزموده است ، او داراى يالهاى بر شانه ريخته است و ناخن‌هايش گرفته نشده . « شاكى السّلاح » تام السّلاح ، كسى كه سر تا پا مسلّح است . « مقذّف » : جنگ‌آزموده ، در تنگناها افكنده شده . « لبد » : بر وزن « عنب » موها و يالهاى شير است كه بر شانه‌هايش مىافتد . « لم تقلّم » مشتق شده از « تقليم » است ، « تقليم » : بريدن ، قطع‌كردن ، گرفتن .

--> ( 1 ) - نگاه كنيد به جواهر البلاغه ، چاپ قديم ، ص 337 ؛ و چاپ جديد ، ص 279 . ولى عقيدهء جمهور علما اين است كه : « التخييلية لا تفارق المكنية لأنّها قرينتها » يعنى استعارهء تخييليه از استعارهء مكنيه جدا نمىشود چون استعارهء تخييليه قرينهء استعارهء بالكنايه است ( مترجم ) ( 2 ) - گاهى از استعاره معناى مصدرى آن اراده مىشود ؛ يعنى به كار بردن لفظ در غير معناى حقيقىاش . بنابر اين كاربرد لفظ مستعار ، مشبه‌به مستعارمنه ، و مشبّه مستعارله مىشود . [ خلاصه : استعاره گاه به معنى مفعولى به كار مىرود و گاه به معنى مصدرى ] .