السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

335

جواهر البلاغة ( فارسى )

رَسُولٌ . . . » « 1 » محمّد ، تنها فرستادهء خداست . پيش از او فرستادگانى آمدند و رفتند . آيا اگر او بميرد يا كشته شود ، شما به كيش پيشينيان خويش ، باز مىگرديد ؟ و هركس به عقب باز گردد ، هيچ زيانى به خداوند ، نمىرساند و خداوند حتما سپاسگزاران را پاداش مىدهد . « 2 » در اين آيهء مباركه ، « محمّد » موصوف و رسالت ، صفت است . « 3 » المبحث الرابع فى تقسيم القصر الإضافى ينقسم القصر الإضافىّ بنوعيه السّابقين على حسب حال المخاطب إلى ثلاثة أنواع : ( الف ) قصر إفراد ، إذا اعتقد المخاطب الشّركة ، نحو : إنّما اللّه إله واحد ردّا على من اعتقد أن اللّه ثالث ثلاثة ( ب ) قصر قلب ، إذا اعتقد المخاطب عكس الحكم الذّى تثبته . نحو : ما سافر إلّا علىّ ردّا من اعتقد أنّ المسافر خليل لا على فقد قلبت و عكست عليه اعتقاده ( ج ) قصر تعيين ، إذا كان المخاطب يتردّد فى الحكم كما إذا كان متردّدا فى كون الأرض متحرّكة أو ثابتة ، فتقول له : الأرض متحركة لا ثابتة ردّا على من شكّ و تردّد فى ذلك الحكم .

--> ( 1 ) . آل عمران ، 144 . ( 2 ) . خداوند متعال ، حضرت محمّد - صلّى اللّه عليه و آله - را منحصر در رسالت ساخته است . و گمان جاودانه ماندن و نمردن يا كشته نشدن را نفى كرده است . ( 3 ) . قصر حقيقى موصوف بر صفت ، به زودى يافت نمىشود ، چون ممكن نيست كه همه صفات يك چيز را به دست آوريم آنگاه يك صفت را اثبات كنيم و بقيه صفات را نفى كنيم . ولى قصر حقيقى صفت بر موصوف ، فراوان است . همين‌طور قصر اضافى موصوف بر صفت و صفت بر موصوف ، كثرت دارد . و بدان كه : مراد از صفت در اينجا صفت معنوى است كه بر معناى تحقق يافته در موصوف ، دلالت مىكند . چه لفظى كه آن را نشان مىدهد ، جامد باشد يا مشتق و چه فعل باشد چه غير فعل . بنابراين ، مقصود از صفت ، چيزى است كه در تحقق يافتن ، نياز به چيز ديگرى دارد ، مثل فعل و مانند آن . و صفت نحوى كه « نعت » ناميده مىشود در اينجا مراد نيست .