السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
228
جواهر البلاغة ( فارسى )
بحث ششم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به وسيلهء اسم اشاره است . مسند اليه ، اسم اشاره آورده مىشود هنگامى كه اشاره ، تنها راه حاضركردن مسند اليه ، در ذهن شنونده باشد . ( يعنى : تنها راه شناختن و آشنايى ) بدينسان كه مسند اليه ، حاضر و محسوس است و گوينده و شنونده نمىدانند نام ويژهء آن چيست و چيز ديگرى كه آن را مشخص كند نيز نمىشناسند . مثلا تو به چيزى كه نه نامش را مىدانى و نه وصفش را اشاره مىكنى و مىگويى : « أتبيع هذا » آيا اين را مىفروشى ؟ أمّا إذا لم يتعيّن طريقا لذلك . فيكون لأغراض أخرى : ( الف ) بيان حاله فى القرب ، نحو : هذه بضاعتنا ( ب ) بيان حاله فى التّوسط ، نحو : ذاك ولدى ( ج ) بيان حاله فى البعد ، نحو : ذلك يوم الوعيد أمّا زمانى كه اشاره ، تنها راه شناسايى مسند اليه نباشد ، آنگاه براى هدفهاى ديگرى از اسماء اشاره ، استفاده مىشود : الف : بيان موقعيت مسند اليه ، از نظر نزديك بودن . مثل : « هذِهِ بِضاعَتُنا » « 1 » : اين كالاى ماست . در اين مثال ، « هذه » مسند اليه است و براى نشان دادن قرب ، استعمال شده است . ب : بيان موقعيّت مسند اليه از جهت متوسط بودن . ( نه دور بودن و نه نزديك بودن ) . مثل : « ذلك ولدى » او فرزند من است . « ذلك » مسند اليه و نشانگر متوسط بودن از جهت مكان است . ج : بيان حال مسند اليه ، از حيث دور بودن . چون « ذلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ » « 2 » آن ، روز وعدههاى ترسانگيز است . 1 - تعظيم درجته ، بالقرب ، نحو : إنّ هذا القرآن يهدى للّتى هى أقوم . أو تعظيم درجته بالبعد ، كقوله تعالى : ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ . 2 - أو التّحقير بالقرب نحو : هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ . أو التّحقير بالبعد كقوله تعالى : فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ . 1 - از آن هدفها ، بزرگداشت منزلت مسند اليه است با آوردن اسم اشارهاى كه براى اشاره
--> ( 1 ) . يوسف / 65 . ( 2 ) . ق / 20 .