اگر مىخواست همهء شما را هدايت كرده بود . در اين آيهء شريفه ، مسند اليه ( اللّه ) براى تعيّن و تشخص يعنى معلوم و مشخص بودن ، حذف شده است . البته مفعول « شاء » يعنى « هدايتكم » ، نيز حذف شده است . 11 - و إنّى من القوم الذّين هم هم * إذا مات منهم سيّد قام صاحبه « 1 » بىشك من از قومى هستم كه اگر سالارى از آنان بميرد يارش به جايش برخيزد . در اين شعر ، ياى « انّى » ، « سيّد » و « صاحبه » همه مسند اليه است « هم » براى زيادت تقرير و ديگر مسند اليه‌ها بر اساس اصل ، ذكر شده است . 12 - أنا مصدر الكلم البوادى * بين المحاضر و النّوادى أنا فارس أنا شاعر * فى كلّ ملحمة و نادى من ، كانون سخنان باديه‌ها در انجمنها و مجالسم . من سواركارم ، من شعر سرايم در هر كارزار و در هرمحفلى . در اين شعر ، « أنا » مسند اليه است و براى افزودن تقرير و بيان ، تكرار شده است . 13 - إن حلّ فى روم ففيها قيصر * أو حلّ فى عرب ففيها تبّع « 2 » اگر در روم ، اقامت گزيند در آنجا « قيصر » است و اگر در بين عرب درآيد در آنجا « تبع » است . « تبع » لقب پادشاهان يمن و « قيصر » لقب پادشاهان روم بوده است . 14 - تسائلنى ما الحبّ قلت عواطف * منّوعة الأجناس موطنها القلب پرسيد علاقه چيست ؟ گفتم : عواطفى است با جنسهاى گوناگون كه منزلش دل است . در اين شعر ، « قلت : عواطف » در اصل ، « قلت : الحبّ عواطف » بوده است . « الحبّ » مسند اليه محذوف است . و انگيزهء حذف آن ، وجود قرينه و عدم نياز به ذكر است . تطبيق اجرا و نمونه‌آورى وضّح دواعى الحذف فى التراكيب الآتية : انگيزه‌هاى حذف را در تركيبهاى آينده ، توضيح بده .

--> ( 1 ) . اين شعر ، از ابو الطحان است ، المستطرف فى كل فنّ مستظرف ، ج 1 ، ص 288 . ( 2 ) . اين شعر ، از متنبّى است نگاه كنيد به : شرح ديوان متنبّى ، نوشتهء برقوتى ، ج 1 ، ص 436 .