بعقيده‌ى صوفيه حقيقت محمدى جامع جميع مراتب كمال و رسالت است و بموجب حديث : « كنت نبيا و آدم بين الروح و الجسد . » ( احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 102 ) نبوت وى بر نبوت آدم و ذريت او سابق بود و اولين موجودات بود ، بموجب حديث : اول ما خلق اللَّه نورى . و پيش از همه پيغمبران در ظهور آمد ، بمفاد حديث : كنت اول النبيين فى الخلق و آخرهم فى البعث . ( احاديث مثنوى ، ص 113 ، 111 ) و چون جامع همه‌ى مراتب بود ، انبيا و پيغمبران گذشته شئون مختلف حقيقت محمدى بودند كه بنوبت ظهور كردند و او به همين دليل خاتم انبيا نيز بود زيرا سلسله‌ى نبوت با ظهور وى نهايت پذيرفت و ظهور وى بحقيقت ظهور تمام پيمبران بشمار مىرفت . بديگر جهت ، مطابق نظر صوفيه هر يك از پيمبران و اولياء پيشين بمنزله‌ى علت اعدادى براى ظهور و وجود ولى و پيمبر لا حق محسوب مىشوند و كمالات آنها در وجود او مندرج است ، مولانا نظر بدين نكته وجود حضرت رسول اكرم را بعدد صد تشبيه مىكند از آن جهت كه آخرين مرتبه‌ى عشرات است و مراتب ديگر عشرات ، در عدد صد مندرج است . براى اطلاع از عقيده‌ى صوفيه درباره‌ى حقيقت محمدى ، جع : فصوص الحكم بضميمه حواشى دكتر ابو العلاء عفيفى ، طبع بيروت ، ص 226 - 214 ، 346 319 ، بيان السعادة ، طبع ايران ، ج 2 ، ص 247 . [ هم در بيان مكر خرگوش ] تا چه عالمهاست در سوداى عقل * تا چه با پهناست اين درياى عقل صورت ما اندر اين بحر عذاب * مىدود چون كاسه‌ها بر روى آب تا نشد پر بر سر دريا چو طشت * چون كه پر شد طشت در وى غرق گشت عقل : در تعبيرات صوفيه اطلاق مىشود بر مرتبه‌ى وحدت و نيز ظهور و تجلى حق در مرتبه‌ى علم كه تعين اول است و گاهى آن را بر حقيقت انسانى