بديع الزمان فروزانفر

364

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

الغاسل يقلبه كيف شاء لا يكون له حركه و لا تدبير . رساله‌ى قشيريه ص 76 . [ ترجيح نهادن شير جهد و اكتساب را بر توكل و تسليم ] گفت آرى گر توكل رهبر است * اين سبب هم سنت پيغمبر است چنان كه گفتيم توكل حالتى است قلبى و سعى و عمل عبارت است از حركات خارجى و بنا بر اين ، ميان كار و كوشش و توكل منافاتى وجود ندارد و ممكن است كه بنده با وجود اعتماد به خدا و عدم وثوق به اسباب بنحو مستقل بكوشد و كار كند بدين مناسبت صوفيان مىگويند توكل حال پيغمبر ( ص ) و سعى و عمل سنت اوست و از ابن سالم بصرى شاگرد سهل بن عبد الله تسترى و از صوفيان بنام ( متوفى 297 ) نقل مىكنند كه : التوكل حال رسول اللَّه ( ص ) و الكسب سنه رسول اللَّه ( ص ) تلبيس ابليس ، چاپ مصر ، ص 281 . و نظير آن گفته‌ى سهل بن عبد الله است : من طعن فى الاكتساب فقد طعن على السنة و من طعن على التوكل فقد طعن على الايمان . تلبيس ابليس ، چاپ مصر ، ص 278 . گفت پيغمبر به آواز بلند * با توكل زانوى اشتر ببند در روايت است كه عربى بحضور پيغمبر آمد و شتر خويش را يله كرده بود حضرت رسول ( ص ) پرسيد كه شترت را كجا گذاشتى گفت آن را رها باز گذاشتم و بر خدا توكل كردم ، فرمود : اعقلها و توكل . ( پايش را ببند و بر خدا توكل كن ) احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 10 ، تلبيس ابليس ، چاپ مصر ، ص 279 . رمز الكاسب حبيب اللَّه شنو * از توكل در سبب كاهل مشو