اشاره است بحديث : اعدى عدوك نفسك التي بين جنبيك . احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 9 . و در توجيه آن مىتوان گفت كه نفس ، منبع و مصدر هوى و آرزوهاست و هر كه گول مىخورد از راه خوف و طمع گول مىخورد و تا وسوسه و تدبير فريب‌كاران با داعى بيم و اميد موافق نيفتد انسان تسليم فريب و حيله نمىشود و هر گاه كسى بتواند دست بر نقطه‌ى ضعف آدمى كه ظهور خوف و طمع اوست بگذارد بىگمان راه فريب دادنش را بدست آورده است پس هواى نفس است كه انسان را در دام حيله و فريب ديگران گرفتار مىكند . مىتوانيم بگوييم كه نفس در اصطلاح صوفيان مركز اخلاق ذميمه و زشت است و زيانى كه انسان از خلق بد خود مىبرد بسيار بيشتر است از زيانهايى كه مردم به دو مىرسانند بخصوص كه آدمى ممكن است كه نسبت بگفتار و كردار ديگران طريق احتياط و حزم پيش گيرد در صورتى كه اين حالت براى احوال درونى و محركات داخلى خود او كمتر دست مىدهد ولى توجيه نخستين در اين مورد مناسب تر است . گوش من لا يلدغ المؤمن شنيد * قول پيغمبر به جان و دل گزيد اشاره است بحديث : لا يلدغ المؤمن من جحر واحد مرتين . احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 9 . يعنى مؤمن اهل تجربه و آزمايش است و از چيزى كه زيان ديد دوباره مرتكب آن نمىشود و ديگر بار فريب نمىخورد و اين مطلب را در صورت مثل بيان فرموده است كه مؤمن اگر انگشت در سوراخى كرد و جانورى انگشتش را گزيد دفعه‌ى ديگر انگشت در سوراخ نمىكند . مقصود مولانا نيز افاده‌ى همين نكته است . [ ترجيح نهادن نخجيران توكل را بر جهد و اكتساب ] جمله گفتند اى حكيم با خبر * الحذر دع ليس يغنى عن قدر