بديع الزمان فروزانفر

162

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

مباحث كلّى : نقد تعصّب مذهبى ، تأثير غرض و دوستى و دشمنى در كيفيّت تشخيص ، آثار خشم و شهوت ، اعتقاد ، امر باطنى است ، دشوارى جهاد با نفس ، ضعف انسان در برابر شهوت و محرّكات داخلى و خارجى ، اهمّيّت اخلاص و نيّت پاك ، تأثير وهم و وسوسهء نفسانى در باطن و آثار عمل ، كشتن نفس با عنايت حق ممكن است ، حقيقت خواب و رؤيا ، عارف در تصرّف حق است و از اين رو بخفته ماند ، كيفيّت بيدارى ، خواب برادر مرگ است ، گله از بيدارى و هوش و ترجيح سُكْر بر صَحْو ، نوع و مرتبهء هر ولى محفوظ است و باقى است ، هر چشمى معشوق بين و ولى شناس نيست ، نكوهش بيدارى در كار دنيا ، خفتهء واقعى و احلام يقظه ، لذّت در خود انسان است و سايهء آن بر اشيا مىافتد ، تشبيه ولى بدايه ، اوليا ظلّ حق‌اند ، وجه احتياج بمرشد ، آفات حَسَد ، منشأ حسد ، رياضت و صوم ، ترجيح جود و ايثار بر رياضت ، ترجيح توكّل بر ايثار ، خدمت بر توكّل ترجيح دارد ، طرح عقيدهء اباحتيان ، ردّ عقيدهء آنها ، بت چيست ، ردّ كسانى كه نظر و استدلال را مفيد نمىشمارند ، ترك بحث و نظر ، باز گشت به احكام فطرت ، معنى تيسير ، ترك هوى و آرزو و لزوم پيروى از دين ، ميسّر چيست و معسّر كدام است ، لزوم طلب شيخ ، هر كسى شيخ خود است ، مريد و مُراد يكى هستند ، دعوت عيسى بوحدت و يگانگى بود ، در يك رنگى و اتّحاد ملال راه ندارد ، قدرت و رحمت حق تعالى و آثار آن ، جمادات هم از حق با خبرند ، ثنا گفتن از آثار هستى است ، قدرت حق بر ايجاد ، جهان حسّى زندان است ، مقايسهء قدرت مادّى با قدرت معنوى ، ترجيح دل شكستگى بر فكر و استدلال ، مسخ صورت و مسخ باطن ، انتقاد اختر شناسان ، قدرت حق بر تبديل خواص و آثار ، وعظ از طريق حال ، گوشِ حسّ و گوشِ سِرّ ، گوش سَر بند و قيد است ، مقيّد چگونه بايد بمطلق باز گردد ، سير بيرونى و سير باطن ، گفت و گوى ظاهر غبار است ، مسئلهء تكليف ما لا يطاق ، سالك محتاج پير است