بديع الزمان فروزانفر

134

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

نتيجه‌ى كلى و مقبول بودن و نابودن نزد خدا بيان مىكند از آن رو كه عمل ساحران با كار موسى در صورت همانند بود ولى ميان آن دو فرق عظيم و دور و دراز وجود داشت براى آن كه عمل ساحران كفر و خذلان ببار مىآورد و نتيجه‌ى آن ، دورى از حق و لعنت و سوء خاتمت و بد فرجامى بود و كار موسى سبب هدايت و ايمان و نزديكى به خدا مىشد و نتيجه‌ى آن ، حسن عاقبت و نيك انجامى بود ، قصه‌ى موسى با ساحران چند نوبت در قرآن كريم ياد شده از آن جمله ( طه ، آيه‌ى 70 - 57 ) . كافران اندر مرى بوزينه طبع * آفتى آمد درون سينه طبع مرى : مخفف و اماله شده‌ى كلمه‌ى « مراء » است در عربى بمعنى جدل و اعتراض از روى خود بينى و تحقير غير . طبع : كيفيت آفرينش و تركيب وجود انسان به اعتبار قبول و ظهور خير و شر ، سرشت ، جبله ، حالتى قلبى كه صاحب آن بسبب قساوت پذيراى حق و دعوت انبيا نشود از طبع بمعنى مهر زدن . در مصراع اول بمعنى اول و در دوم بمعنى دوم است . بوزينه طبع : مانند بوزينه از آن جهت كه اعمال انسان را حكايت و تقليد مىكند چنان كه شرح آن پس ازين بيت آمده است و درين باره گفته‌اند : ليتهم كانوا قرودا فحكوا * شيم الناس كما تحكى القرود ربيع الابرار ، باب الوحوش او گمان برده كه من كردم چو او * فرق را كى داند آن استيزه رو استيزه رو ، ستيزه رو : لجوج ، مبرم در مخالفت . ( جع : فرهنگ نوادر لغات و تعبيرات ، ضميمه‌ى جلد هفتم ديوان كبير ، انتشارات دانشگاه طهران در ذيل : ستيزه رو .