الشيخ عباس القمي
279
يازده رساله ( فارسى )
فرمود كه : همين است مذهب اصحاب ما - رضوان اللَّه عليهم - رسول صلى الله عليه و آله روايت كردهاند . « 1 » و بعضى بر اين عدد سيزده گناه ديگر افزودهاند ، از اين قرار : لواط و سحر و ربا و غيبت و قسم دروغ و شهادت زور و شرب خمر و ترك احترام كعبهء معظّمه و دزدى و شكستن بيعت امام عليه السلام و اعرابى شدن بعد از هجرت ؛ يعنى ساكن شدن در باديه . و شايد در اين زمان رفتن به بلادى باشد كه در آنجا عالمى نباشد و نتواند مسائل دين خود را اخذ كند . چنانچه بعضى از علماء فرمودهاند ، « 2 » و نااميدى از رحمت الهى ، و ايمن شدن از عذاب الهى . « 3 » و بعضى چهارده گناه اضافه فرمودهاند : خوردن ميته [ / مردار ] و خوردن خون و
--> ( 1 ) ( . ) مجمع البيان ( ، ج 3 ، ص 63 ؛ ) بحار ( ، 77 / 170 ، ح 7 . گفتنى است در هفت عدد كبيرهاى كه در روايات وارد شده اختلاف وجود دارد و آنچه مشترك در كليه روايات عدد هفت است ؛ عبارتند از : فرار از جهاد ، قتل به ناحق ، خوردن مال يتيم و عقوق والدين . مطلب ديگرى كه تذكر آن ضرور مىنمايد اين است : حصرى كه از اين روايات استفاده مىشود ، حصر اضافى است نه حقيقى و لذا منافات ندارد كه در حديث ديگر بيش از اين تعداد بيان شود . زيرا پرسش كنندهها مختلف بودهاند : برخى از آنها پارهاى از گناهان را كبيره مىشناختهاند ، در اين فرض امام عليه السلام در مقام پاسخ به مواردى كه سائل توجه نداشت ، اشاره مىكرد و گاه در مقام پاسخ ، به چند كبيره كه از ساير گناهان بزرگتر بود اشاره مىنمود . بنابراين امامان ما نخواستهاند كليه گناهان بزرگ را در حديثى بشمارند . و ممكن است اين اختلاف در نقل را حمل بر اختلاف در شدت و ضعف اين گناهان بدانيم : بدين معنا كه گناهان كبيره نيز داراى مراتب است و برخى از آنها از برخى ديگر سختتر است و هفت عدد از آنها از نُه عدد سختتر است و به همين ترتيب شمارههاى كمتر سختتر از شمارههاى بيشتر است ليكن تمامى آنها گناهان كبيره هستند . ) ( 2 ) ( . منظور علامه مجلسى - رحمةاللَّه عليه - است كه از بعضى از اصحاب نقل كرده است . نك : ) مرآة العقول ( ، ج 10 ، ص 9 . ) ( 3 ) ( . ) بشرى المذنبين وانذار الصدّيقين ( ، ص 251 . )