خارجى كن پس چون ديدن عقلى از ابتداى عمل و كردار ثمرهء عمل و كردار به وى نمود ، گوى رنج كار كردن برگير پيش از رسيدن ثمره با آنكه پيش از حصول ديدن عاقبت رنج بسيار نمودار بود ، پس از حصول آن رنجش او چندان نمود ندارد ، گرد گلّه توتياى چشم گرگ ، پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « قرة عينى فى الصلواة » « 1 » خدا فرمود : « وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ » « 2 » على عليه السّلام فرمود : « الا و انكم لا تقدرون على ذلك » « 3 » چون ديد على را نداريد « و لكن اعينونى بورع و سداد » « 5 » . امام صادق عليه السّلام فرمود : « شيعتنا أصبر منا » چون ديدن عاقبت شيرين تلخى صبر را كمتر كند ، و آن را امام داشت و شيعيان نداشتند ، و بالجمله معلوم است كه سهولت و سختى كارهاى پرمنفعت به ديد و ناديد منفعت آن تفاوت كند . اگر ديدن به حدّ يقين نرسد ، بسا هست كه از آن كار تعقيب نشود ، چون زيان دشخوارى آن كار كه يقينى است بچربد به منفعت مظنون الحصول آن و امّا اگر به حدّ يقين برسد بلكه عين اليقين و يا حقّ اليقين حاصل شود ، در اين هنگام آن كار سهل و آسان گردد و لو قتل و كشتار باشد ، چنان‌كه در كربلا : « لبسو القلوب على الدروع و انما * يتهافتون على ذهاب الأنفس » « 4 » و چون از سر ديد اختيار كردن كرد به هنگام آنكه بعدها ثمرهء ديده شده را بايد چيد از

--> ( 1 ) - فروع كافى ، ج 5 / 321 ، كتاب النّكاح ، حديث 7 ، يعنى : نماز باعث روشنايى چشم من است . ( 2 ) - بقره / 45 : و اين كار جز براى خاشعان گران است . ( 3 و 5 ) - نهج البلاغه ، دكتر صبحى صالح ، از كتب و نامه‌ها به شمارهء 45 ص 417 ، صحيح عبارت پس از « أعينونى » چنين است : « بورع و اجتهاد و عفة و سداد » يعنى : شما بر چنين رفتارى توانايى نداريد ولى مرا با پرهيزكارى و كوشش و پاكدامنى و درستكارى يارى كنيد ( از كارهاى ناشايسته دورى كنيد و خود را از هر ناپاكى بر كنار داريد تا مرا بر اصلاح حال رعيّت و زيردستان يارى و كمك كرده باشيد ) . ( 4 ) - مقتل ابى مخنف ، ص 85 : قلبها را روى زرههايشان پوشيده‌اند ( و آماده‌اند تا اوّل خون دل را نثار كنند ) و . . . ! مىنويسد : پس از كشته شدن هاشميّون و ديگر ياران باوفاى امام حسين ، امام عليه السّلام يكايك آنها را صدا زد ؛ برخيزيد از حرم پيامبر صلّى اللّه عليه و إله دفاع كنيد و سپس فرمود : آرى شما شهيد شده‌ايد اگرنه ، دريغ نمىكرديد و بعد اين اشعار را فرمود : قوم اذا نودوا لدفع ملمة * و الخيل بين مدعس و مكردس لبسو القلوب على الدروع و أقبلوا * يتهافتون على ذهاب الأنفس نصروا لحسين فيا لها من فتية * عافو الحياة و ألبسو من سندس