ديگران گمان مىكند و ايشان را - به سبب ضعف ايمان خود - قياس به خود در اخلاق ذميمهء ناپسنديده مىنمايد و سوءظنّ به هم مىرساند . حضرت امام ص حديثى از حضرت رسول خدا نقل مىفرمايد كه مشعر « 7 » است بر ثمرهء اين خلق حسن كه حسن ظنّ است ؛ آن حضرت فرمود : « نيكو نمائيد گمانهاى خود را دربارهء برادران خود كه غنيمت مىيابيد صفاء قلب و طهارت طبع را از غبار كدورت » ؛ يعنى در سوءظنّ ، دنس و چركنى دل و كدورت طبع از برادران ايمانى لازم دارد ؛ امّا به سبب حسن ظنّ ، مرتفع مىشود اين دو زاجر « 8 » نفسانى ، و حاصل مىشود صفاى قلب و طهارت طبع از كدورت با برادر ايمانى . پس هركس را ميل به اين ثمرات نيكوست ، بايد ريشهء شجرهء اين خلق نكو را در مزرعهء نفسانيّه بنشاند ، تا از ثمرات آن برخورد . بيان مىفرمايد وصيّتى از قول « ابىّ بن كعب » كه : « شخص مؤمن ، به سبب حسن ظنّ - كه از لوازم ايمان اوست - اگر در برادر ايمانى خود خصلت مذموم و مستنكره « 9 » بيند ، هفتاد محمل و تأويل « 10 » خير بر آن خصلت قرار دهد كه باعث ظهور آن خصلت از او شده است ؛ پس اگر اطمينان به هم رسانيد قلبش به اين تأويلات يا يكى از آنها ، به تقاضاى ايمان و حسن ظنّ كه از لوازم آن است عمل كرده است ، و اگر مطمئنّ نشد ، ملامت نمايد نفس خود را كه به هفتاد عذر از جانب برادر ايمانى خود معتذر « 11 » نيامد ؛ و حال‌آنكه مؤمن ، به انكار بر نفس

--> ( 7 ) - حكايت‌كننده ، نشان‌دهنده ( 8 ) - منع‌كننده ، بازدارنده ( 9 ) - ناپسند ( 10 ) - توجيه ( 11 ) - عذرخواه