از روى جهل ، مىگويند سلام را » . و بتحقيق ، امر فرمود خداى عزّ و جلّ ، عزيزترين خلق خود را و بزرگ مردم را كه حضرت محمّد ص است به تواضع ؛ پس فرمود - عزّ و جلّ - : « پست كن بالهاى خود را از براى كسى كه متابعت نمايد تو را از اهل ايمان » . و تواضع ، مزرعهء خشوع و خضوع و خوف و حياء است ؛ و به درستى كه ظاهر نمىشوند اين چهار صفت نيك ، مگر از مزرعهء تواضع و در آن . و مسلّم نيست شرف تمام اصل‌دار ، مگر از براى اهل تواضع در طريق حقّ تعالى . تحقيق تفصيلى « اعلم - رفعك اللّه بصفة التّواضع - » « 6 » ، آنكه تواضع و فروتنى در نزد خداوند و خواصّ او ، از اخلاق حسنه و صفات حميدهء منجيهء نفس انسانيّه است كه در صورت ، باعث شرافت و در معنى ، موجب رفعت است ؛ عقل را جندى است از جنود كه موجب عزّت است در نزد ربّ ودود « 7 » ، از نتايج عزّت و هيبت و عظمت ، و از ثمرات شجرهء جلالت حضرت پروردگار مجيد است ، باب عبوديّت و باعث رضاى حضرت ربوبيّت است . تعريف اين خلق محمود در شريعت مقدّسه ، زياده از حدّ ، وارد است ؛ چنان‌كه از حضرت رسول ص مروىّ است كه فرمود : « من تواضع للّه رفعه اللّه ، و من تكبّر خفضه اللّه » « 8 » . و از

--> ( 6 ) - بدان ( اى سالك ) كه خدا تو را به صفت تواضع ، رفعت بخشد . ( 7 ) - ودود از اسماء حقّ تعالى ، و به معنى دوست‌دارنده است . ( 8 ) - آن‌كس كه از براى خداى تعالى فروتنى كند ، خداى تعالى رفعتش بخشد و آن‌كس كه تكبّر ورزد ، خداى تعالى او را پست كند : « الزّهد » : 55 ، « الكافى » 2 : الايمان و الكفر : باب التّواضع : حديث 3 ، « وسائل الشّيعة » 15 : حديث 20505 ، 25 : حديث 31895 ، « بحار الانوار » 16 : 265 ، 66 : 325 ، 75 : 122 و 126 ، « مستدرك الوسائل » 11 : حديث 13101 -