كه باعث انفعال آنها مىشود بلكه در بعضى ، باعث تنبّه مىشود كه از فعل خود پشيمان ، و رجوع به طريق حقّ مىنمايند و تائب مىشوند . خامس : آن است كه طلب مىكند حقّ خود را ، و مخالفت مىنمايند غاصبين حقّش او را در احقاق حقّ او ؛ زيرا كه غاصبين حقوق او ، مطيع حقّ تعالى در اوامر و نواهى الهيّه نيستند و به هواى نفس ، مىخواهند اموال مردم را تصرّف نموده بخورند . پس آن‌كس كه طلب حقّ خود نمايد ، در مخالفت و معاندت و ضرب و شتم « 31 » او مىكوشند و خوددارى ندارند ، تا آنكه او را عاجز و مستأصل يا هلاك نمايند . و در اين موقع مىبايد شخص محقّ ، پناه برد به حقّ تعالى و حصن حصين حلم او ، تا حجّت خدا بر مبطلين تمام شود و خداوند - چنان‌كه وعده فرموده است - حمايت و اعانت فرمايد او را به اهل حقّ و سعادت و متّقيان كه به معاد و ثواب و عقاب الهيّه معتقدند ، و حقّ او را - اگر مقدّر است كه در دنيا به او رسد - به او مىرساند ، اگر همه به موت مدّعيان باطل او يا به ذلّت ايشان باشد ؛ و اگر مقدّر نيست كه در دنيا به او رسد ، در آخرت به اضعاف مضاعف به او كرامت فرمايد و ثمرات شجرهء طيّبهء حلم را كه غصنى از اغصان شجرهء بهشتيه است ، به او كرامت فرمايد و اعدايش را ، به سبب مخالفت اوامر و نواهى خود و متابعت هواهاى نفسانيّه ، به خزى و خذلان دنيوى و اخروى برساند . اگرچه حيوانى به حيوانى ، به شاخى يا دندانى ظلم كرده باشد ، بر عدالت حقّ تعالى واجب است كه تلافى آن را در دنيا و دار معاد بفرمايد ؛ كما قال اللّه تعالى : وَ الظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً « 32 » . و در موضع خامس

--> ( 31 ) - دشنام ( 32 ) - و براى ستمكاران ، ( خداى تعالى ) عذابى دردناك آماده فرموده است : سورهء 76 آيهء 31