دلهاى خلق ، و قرب به جنّت و بعد از نار است ؛ چنان‌كه ثمرهء بخل و شحّ نفسانى ، بعد از حقّ تعالى و بعد از خلق و بعد از بهشت و قرب به نار است ؛ زيرا كه در سخاوت ، اختيار كردن حقّ است بر دنيا و رحمت بر خلق است ؛ و اين دو ، باعث مىشود قرب حقّ و دخول در جنّت كه دار حقّ است ، و محبوبيّت در دلهاى خلايق را ؛ و در بخل ، اختيار دنيا بر حقّ است و جور بر خلق ؛ و اين دو ، باعث است بعد از حقّ و دخول در آتش كه باطن مشتهيات دنيويّه است ، و دورى از قلوب خلايق را . بعد ، حضرت شرط سخاوت را بيان مىفرمايد به آنكه : شرط صفت سخاوت ، بذل مال يا جان است در طاعت حقّ تعالى به جهت طلب وجه و رضاى او ، اگرچه چيزى قليل باشد چون رغيفى و شربت آبى . و اگر بذل اموال كثيره يا جان نمايد ، و ليكن در طريق باطل يا به جهت تحصيل دنيا باشد - كه : « ترك الدّنيا للدّنيا كفر » « 51 » - آن [ را ] سخاوت ننامند بلكه آن شخص ، سخاوت را به تهمت بر خود بسته است ، و سخىّ است در معصيت حقّ تعالى و حمّال سخط و غضب خداوند است ؛ چنان‌كه خلفاء جور و ظلم و « معاويه » و ساير فراعنه ، بسيار بذل مال به جهت صرف وجوه مردم از خلفاى حقّ و ائمّهء طاهرين ص به سوى خود مىكردند ، و منظورشان دعوت خلق به سوى خود ، از براى قوّت امر خلافت ايشان در دنيا بود ؛ پس بذل ايشان را سخاوت نگويند بلكه

--> ( 51 ) - ترك دنيا براى مقصدى دنيائى ، كفر است : توضيح : جملهء فوق ، در منابع روايى ، به اين صورت آمده است : « سئل امير المؤمنين ( ع ) من العظيم الشّقاء ( عن عظيم الشّقاق ) ، قال : رجل ترك الدّنيا للدّنيا ؛ ففاتته الدّنيا و خسر الآخرة » : از امير المؤمنين ( ع ) از بدبختى بزرگ ( نفاق بزرگ ) سؤال شد ، فرمود : مردى كه دنيا را به خاطر دنيا ترك كند ، پس دنيا از دستش برود و آخرت را ( نيز ) از دست بدهد : « تفسير حضرت عسكرى ( ع ) » : 39 ، « بحار الانوار » 72 : 300 ، 92 : 251