بالتّعلّم ؛ انّما هو نور يقذفه اللّه تعالى في قلب من يريد ان يهديه » « 67 » . پس اگر اراده كردى علم را ، طلب كن اوّلا در نفس خود حقيقت عبوديّت را ، و طلب كن علم را به استعمال آن ، و طلب فهم كن از حقّ تعالى كه مىفهماند تو را . پس عرض كردم : يا ابا عبد اللّه ! حقيقت عبوديّت چيست ؟ فرمود : سه چيز است : اوّل آنكه نبيند عبد از براى خود در آنچه عطا فرموده ، ملكى را ؛ زيرا كه عبيد را ملكى نيست ، مال ايشان مال حقّ تعالى است ، صرف مىكنند در اوامر الهى . دوم آنكه نبيند عبد از براى خود تدبيرى . سيم آنكه جميع مشاغل عبد ، در اوامر و نواهى الهى باشد . و هرگاه نديد عبد از براى خود ملكى ، سهل مىشود مصائب دنيا ، و هرگاه مشغول شد به اوامر و نواهى الهى ، فارغ مىشود از جدال و مباهات با مردم ، و هرگاه مكرّم شد عبد به اين شعار ثلاثه ، سهل مىشود نزد او دنيا و « ابليس » و خلق ، و طلب نمىكند دنيا را به جهت تكاثر و تفاخر ، و طلب نمىكند آنچه در نزد خلق است از براى عزّت و علوّ ، و ضايع و باطل نمىگردد ايّام او ؛ و اين اوّل درجهء تقوى است ؛ فرمود حقّ تعالى : تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ « 68 » . عرض كردم : يا ابا عبد اللّه ! وصيّت كن مرا ، فرمود : وصيّت مىكنم تو را به نه چيز ؛ و اين وصيّت من است از براى مريدين سلوك در طريق الى اللّه تعالى ، و سؤال مىكنم توفيق را از حقّ تعالى از براى تو در استعمال آنها ؛ سه وصيّت از آنها در

--> ( 67 ) - اى ابو عبد اللّه ( عنوان بصرى ) ! علم به ياد گرفتن نيست ، بلكه آن نورى است كه خداى تعالى در دل هركس اراده فرمايد كه او را هدايت كند مىافكند : « مشكاة الانوار » : 562 ، « منية المريد » : 149 و 167 ، « بحار الانوار » 1 : 225 ، 70 : 140 ( 68 ) - اين خانهء آخرت ( و مقام قرب ) را براى كسانى قرار مىدهيم كه برترىجويى در روى زمين و فساد در آن را نخواهند ، و حسن عاقبت ، از آن پرهيزكاران است : سورهء 28 آيهء 83