رياضت نفس است ، و سه در حلم ، و سه در علم ؛ پس حفظ كن ، و بپرهيز از سستى در آنها . امّا آنچه در رياضت است : بپرهيز از خوردن آنچه را مايل نيستى ، كه مورث حماقت و بلاهت است ، و مخور مگر در حال جوع ، و اگر بخورى ، بخور حلال را ، و نام حقّ را ياد كن ، و متذكّر باش حديث حضرت رسول ص را كه : « ما ملأ آدمىّ وعاء شرّا من بطنه » « 69 » ؛ پس لا بد بگردان ثلث بطن را از براى طعام ، و ثلث از براى آب ، و ثلث از براى نفس . و امّا آنچه در حلم است آن است كه : اگر كسى گويد كه اگر يكى بگويى ، خواهى شنيد ده را ، بگو در جواب كه : اگر ده بگويى ، يكى نخواهى شنيد ؛ و اگر كسى فحش دهد تو را ، بگو كه : اگر صادقى در آنچه مىگويى ، سؤال مىكنم از حقّ تعالى مغفرت خود را ، و اگر كاذبى ، سؤال مىكنم مغفرت تو را ؛ و كسى كه وعده كند تو را به ضرب و بدى ، وعده كن او را به نصيحت و دعا . و امّا آنچه در علم است : سؤال كن از اهل علم آنچه را جاهلى ، و بپرهيز از آنكه سؤال كنى از او از روى قصد و تجربه ، و بپرهيز از آنكه عمل كنى به رأى خود چيزى را ، و احتياط كن در جميع آنچه راه مىيابى به آن ، و فرار كن از فتوى مثل فرار كردن از شير ، و مگردان گردنت را جسر « 70 » از براى مردم . پس فرمود : برخيز از نزد من كه بتحقيق نصيحت كردم تو را ، و فاسد مكن بر من ورد مرا كه من مردى هستم ضنين « 71 » و خسيس به نفس خود : وَ السَّلامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى « 72 » » .

--> ( 69 ) - رجوع شود به منهج اوّل ، صفحهء 276 سطر 8 و صفحهء 521 سطر 11 : « مستدرك الوسائل » 16 : حديث 19620 - 5 و 19623 - 8 و 19624 - 9 ( 70 ) - پل ( 71 ) - سختگير ( 72 ) - به منهج اوّل صفحات 495 - 496 رجوع شود .