و مصوّر مىسازد نفس را به صور تمام اخلاق ذميمه . و هريك از اخلاق و صفات ذميمهء مذكوره را مناسبتى است با صورت حيوان و سبعى « 39 » كه صاحب آن صفت است ، چون صفت كبر با « شيطان » ، و صفت حرص با گاو ، و حسد با زنبور ، و شهوت با خوك ، و مكر و خدعه با روباه و موش ، و حمق و جهل با خرس ، و عجب با بوزينه ، و همچنين ساير صفات ذميمه ، هريك مناسب با حيوان موذيى يا سبعى است ؛ و جميع اين صفات مذمومه كه در دنيا جمع است ، به سبب محبّت دنيا ، در نفس تأثير مىنمايد و نفس به صور اخلاق مذكوره ممثّل مىشود ؛ چنان‌كه از براى مكاشفين مشهود مىشود كه يك كس را به صور مختلفه ممثّل مىبينند كه هر عضوى از آن را به صورت حيوان و سبعى مشاهده مىنمايند . و گاهى كه كشف تفصيلى به طور حشر و نشر اخلاق دست دهد ، هر خلقى و صفتى را از آن ، به صورت جداگانهء قبيحى مصوّر مىبينند ؛ لهذا عارف مكاشفى گويد : « باش تا خود را به صد هزار صورت مصوّر بينى و تعجّب نمائى كه اين صور از كجاست ؟ ! تمامى آنها صور برزخيّهء نفسانيّهء اخلاق و صفات و ملكات و افعال سيّئهء توست كه به تقاضاى آن صفت ، به صورت‌هاى مناسبه با آنها ممثّل شده‌اند » . و چنان‌كه دنيا را اين همه صفات و اخلاق سيّئه است كه محبّين خود را همرنگ خود مىنمايد و به مقرّ اصلى خود كه سقر « 40 » است مىكشاند ، همچنين آخرت و نفوس قدسيّهء اهل عصمت ص كه صاحب آخرتند ، جامع جميع كمالات و صفات و اخلاق حسنهء الهيّه‌اند كه اگر نفس انسانى ، محبّت با

--> ( 39 ) - سبع : جانور درنده ( 40 ) - دوزخ