و ظهور اجتباء و اصطفاء محسود را . و اصل اين حسد ، از عمل قلب است و مايهء آن انكار فضل حقّ تعالى است ؛ و حسد و انكار فضل حقّ تعالى ، دو بال مىشوند از براى وصول به مكان كفر . و اين حسد ، واقع مىسازد اولاد آدم را در حسرت ابدى و هلاكت سرمدى كه نجات نمىيابد از آن هلاكت هرگز ، و نيست توبه و بازگشت از براى چنين حاسدى ؛ يعنى توبهء او مقبول نخواهد بود ؛ زيرا كه توبه نخواهد نمود به صدق قلب ، با وجود مشاهدهء آثار آخرت و آتش جهنّم و ظهور ثمرات خلاف و نفاق و حسد خود ؛ چه ، حضرت امير المؤمنين ص از وفور عنايت و كرم و لطف با عباد و اتمام حجّت ، عرض ايمان در حال احتضار « عمر » به او فرمودند كه اگر اقرار بر خلافت من و بطلان خود كنى ، نجات مىدهم تو را از آتش ، عرض مىكند : « النّار و لا العار » « 37 » ؛ « نعوذ باللّه من شرور انفسنا و سيّئات اعمالنا » « 38 » . و حضرت ، بيان سبب فرموده كه حاسد در دين را توبه نيست ؛ زيرا كه حسد ، عقد قلبى و نقش طبعى او شده به سبب استمرار در ايّام عمر بر آن ، و سبب و معارضى از ايمان در او نيست كه دفع نمايد ملكهء حسد را از او ؛ و طبع ، متغيّر نمىشود از اصل خود اگرچه معالجه كرده شود ؛ چنان‌كه حكما گفته‌اند : « الذّاتىّ لا يختلف و لا يتخلّف » « 39 » . اگر سائلى گويد كه اگر

--> ( 37 ) - در آتش مىروم امّا تحمّل اين ذلّت و عار كه اعتراف به خيانت است برايم مقدور نيست : « موسوعة امثال العرب » 5 : 503 ، « امثال و حكم » 1 : 275 ( 38 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 372 سطر 3 رجوع شود : ( . . . و من . . . ) : « الغارات » 1 : 92 ، « الكافى » 3 : كتاب الصّلاة : باب تهيئة الامام للجمعة و خطبته و الانصات : حديث 6 ، « تحف العقول » : 30 ، « ثواب الاعمال » : 281 ، « مصباح المتهجّد » : 662 ، « العمدة » : 104 ، « أعلام الدّين » : 411 ، « بحار الانوار » 37 : 184 ، 76 : 348 و 360 ، 78 : 1 ، 91 : 32 ، « مستدرك الوسائل » 6 : حديث 6680 - 9 ، « شرح نهج البلاغة » 1 : 126 ( 39 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 201 سطر 17 رجوع شود .