امّا نفس مطمئنّه آن است كه به سبب كمال نورانيّت فطرى خود ، بيرون آمده است از اضطراب ، و رجوع مىكند به سوى حقّ تعالى به سماع خطاب او ، كه : ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً « 44 » ؛ و ادراك او ، دريافت توحيد ذات احديّت است . و ثالث : غيب قلب است ؛ و مراد از آن ، قلب سليمى است كه فارغ شده از امراض نفسانيّه ، كه : إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ « 45 » ، و مايل است به پدر روح انسانى ، و منفتح « 46 » است بر او ابواب فتوح - در مقام امن‌وامان - ، و ادراك او ، يقين و ايمان كامل است به حقّ تعالى كه هدايت مىيابند اهل ايمان به نور معرفت او . و رابع : غيب عقل است ؛ و آن نورى است كه افاضه مىشود از روح بر قلب « 47 » انسانى ، و ادراك آن ، علم و حكمت و فراست است كه : « اتّقوا من فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه » « 48 » . و خامس : غيب سرّ است ؛ و آن نورى است كه افاضه مىشود از روح بر عقل ؛ و ادراك آن ، الهامات و مكاشفات علميّه است . و سادس : غيب روح « 49 » است ؛ و آن لطيفه‌اى است مجرّد ، از اشعّهء روح

--> ( 44 ) - به مجلّد اوّل ، مقدّمهء شارح ، صفحهء 7 و نيز منهج اوّل ، صفحات 12 و 201 رجوع گردد . ( 45 ) - به مجلّد اوّل ، مقدّمهء شارح ، صفحهء 8 و منهج اوّل ، صفحات 7 ، 47 ، 152 ، 383 و 464 رجوع شود . ( 46 ) - گشاده ( 48 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 54 سطر 1 رجوع شود : اتّقوا فراسة المؤمن . . . : « علل الشّرائع » 1 : 207 ، « بحار الانوار » 24 : 128 ، 67 : 61 ، « مستدرك الوسائل » 8 : حديث 9605 - 1 ( 47 - 49 ) - اكثر از بزرگان اهل تحقيق ، مرتبهء سرّ را در وجود انسانى پس از مرتبهء روح دانسته‌اند ، امّا حضرت « سيّد قطب الدّين محمّد نيريزى » - كه شرح حال ايشان قبلا ذكر شده - و شايد حضرت « راز » نيز با تأسّى به ايشان ، مرتبهء روح را بعد از مرتبهء سرّ اعتبار فرموده‌اند ؛ و به اين ترتيب ، مرتبهء سرّ بين روح و عقل قرار مىگيرد . شايد ازاين‌رو ، ترتيب مراتب در نظر حضرتين به اين كيفيّت خاصّ اعتبار گرديده است كه حقائق عالم غيب كه در -