يرجع الى اصله » « 73 » . و همچنين نفوس كفّار و منافقين و اهل اصرار در معاصى ، كه متّصلند به نفس شريرهء ابليسيّه ، بلكه رأسى از رئوس او و جندى از جنود اويند ، به منزلهء اغصان و شاخهاى شجرهء زقّومند كه به مواطن ابدان و صدور ايشان كشيده شده ، و به قدر بهره داشتن كفّار و منافقين و اهل اصرار در معاصى ، از ظلمت كفر و نفاق و محبّت دنيا ، نيز از ظلمت و كدورت و دنائت و اخلاق ذميمه بهره‌ورند ؛ پس حقيقت سوء خلق ، شجرهء ملعونهء خبيثهء زقّوم است كه صاحبان اخلاق ذميمه ، هريك به شاخى از اغصان آن متعلّقند . پس محقّق گرديد كه محاسن اخلاق در نفوس قدسيّهء كلّيّهء اصفيا و اوليا عليهم السّلام فطرى و جبلّى است ، بلكه نفوس ايشان مبدأ و منبع اخلاق حميده است ، و مساوى « 74 » اخلاق در نفوس خبيثهء شريرهء كفّار و منافقين نيز فطرى و جبلّى است ، بلكه نفوس ايشان منبع اخلاق ذميمه است ، و سوء خلق در ايشان ، تغيير و تبديل‌پذير نيست ، كه : سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ * خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ « 75 » ، و : فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ « 76 » . و لهذا از اهل عصمت ص وارد است كه : « ماييم اصل هر خير و معدن آن ، و فرع ماست جميع خيرات و طاعات و محاسن اخلاق ، و اعادى ما اصل هر شرّند و معدن آن ، و فروع ايشان است

--> ( 73 ) - هر چيز ، به اصل و ريشهء خود بازگشت مىكند : « بحار الانوار » 67 : 106 ( يرجع كلّ شىء الى اصله ) ، تعليقات بر « روضة المذنبين و جنّة المشتاقين » : 263 ( 74 ) - زشتيها ( 75 ) - . . . ايشان را يكسان است ، چه بترسانى و چه نترسانى ايمان نخواهند آورد ( چه ) خداى تعالى مهر ( قهر ) بر دلها و گوشهاشان زده ، و بر چشمهاشان پرده‌اى است . . . : سورهء 2 آيهء 6 و 7 ( 76 ) - در دلهايشان بيماريى است ، پس خدا بيمارى ايشان را افزون كناد ، و آنان را عذابى دردناك است : سورهء 2 آيهء 10