مىكند ، و بر هر قسم از عذاب ايشان قادر است ، و ليكن از بابت رفق و مدارا ، مهلت داده است كه توبه نمايند و رجوع كنند از ضلال به هدايت . و آيات ، در حقّ اهل نفاق ، بسيار است ، به همين‌قدر اقتصار كرده آمد ؛ و مآل حال و عذاب و نكال ايشان را در اين آيه بيان فرموده كه : إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ « 42 » . بعد ، حضرت امام ص از حضرت رسول ص نقل مىفرمايد بعضى از صفات و احوال منافقين را ؛ اوّل : خلف وعده است ؛ زيرا كه وفاء به وعد ، از صفات مؤمنين است ، كه : « المؤمن اذا وعد وفى » « 43 » ؛ پس منافق به سبب خالى بودن از ايمان قلبى ، مخلف « 44 » وعد خود است . دوم : افشاء افعال خيرى كه از او صادر مىشود ؛ زيرا كه افعال منافق چون از اخلاص عارى است - به جهت خودنمايى و اظهار متابعت دين ، و مستور داشتن عقايد باطلهء خود - اعمال خير خود را افشاء مىنمايد . سيم : كذب قول كه لازم نفاق است چنان‌كه مذكور شد . چهارم : خيانت كردن امانات كه سابقا ذكر آمد . پنجم : سبك‌سرى و مستى ، در حال دريافت رزق وافر ؛ زيرا كه منافق ، از ساير لذّات طاعات و اشواق الهيّه و اذواق اخرويّه - به سبب عدم اعتقاد - محروم است ، و سرگرم لذّات دنياست ؛ پس در حال اقبال دنيا و دريافت رزق دنيوى ، سبك‌سرى و مستى مىنمايد ، و هرگاه ممنوع شود از رزق ، افسرده مىشود - به سبب عدم حصول تمنّى - ، و از اعمال خير و طاعات

--> ( 42 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 589 و 592 رجوع شود . ( 43 ) - مؤمن ، چون وعده كند ( به وعدهء خويش ) وفا نمايد : به منهج اوّل ، صفحهء 493 سطر 3 و صفحهء 550 سطر 1 رجوع شود : « التّمحيص » : 74 ، « بحار الانوار » 67 : 311 ، « مستدرك الوسائل » 8 : حديث 10006 - 8 ، 11 : حديث 12686 - 22 ( 44 ) - خلاف‌كننده ، مخلف وعد : خلاف‌كنندهء وعده