حيات ارض و زرع است ، امّا هرگاه مشتمل باشد بر رعد و برق و ظلمات و صاعقه‌ها ، باعث خوف شديد ، و احتياط از آن واجب است به جهت حفظ از موت ، همچنين ايمان لسانى منافقين ، باعث حيات و حفظ مال ايشان است ، امّا موجب خوف است از اطّلاع يافتن حضرت رسول ص بر كفر و نفاق ايشان و قتل و استيصال « 40 » آنها در دنيا ، و وعيد و عذاب آخرت ؛ و حقّ تعالى محيط است به كفّار - به علم و قدرت - ؛ اگر خواهد نفاق ايشان را ظاهر سازد كه مورد غضب و قتل در دنيا و سخط و عذاب آخرت شوند ؛ امّا از باب رفق و مدارا ، مهلت داده است ايشان را . مثال ثالث : يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 41 » ؛ يعنى ايمان منافقين ، مثل برق است كه گاهى كه به سبب ايمان خود ، مىيابند محبوبات دنيوى و تمنّيات طبيعى خود را - به اقبال دنيا بر ايشان - ، فرحناك مىشوند به ايمان و سعت خود ، گاهى كه مىيابند مكروهات دنيوى را - از بلايا و ادبار دنيا - ، اندوهگين مىشوند به ايمان و بيعت خود با حضرت رسول ص ؛ چنان‌كه به ضوء برق ، حركت كرده مىشود در طريق ، و رفع آن باعث وقوف است در طريق به سبب ظلمت ؛ يعنى چون منظور از ايمان اهل نفاق ، عزّت و راحات دنياست ، چون برق بىثبات ، و فوايدش قليل است و حذرش بسيار است . و اگر حقّ تعالى خواهد ، نور چشم و گوش ايشان را زائل

--> ( 40 ) - از بيخ بركندن ، برانداختن ( 41 ) - نزديك است كه تابش ( خيره‌كنندهء ) برق ، نور از چشمهاشان بربايد ؛ هر آنگاه ( روشنى برق ) راه ايشان را روشن سازد ، در روشنى آن راه پيمايند ، و چون تاريكى بر ايشان سايه افكند ، از رفتار بازايستند . و اگر خداى تعالى مىخواست ، ايشان را ( به واسطهء تابش برق و غرّش رعد ) كور و كر مىساخت ؛ همانا خداى تعالى بر همه چيز تواناست : سورهء 2 آيهء 20