ابو القاسم راز شيرازى
138
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
للخلق ، رحيما لهم ، رفيقا بهم ، داعيا لهم باللّطف و حسن البيان ، عارفا بتفاوت اخلاقهم ، لينزل كلّا منزلته ، بصيرا بمكر النّفس و مكائد الشّيطان ، صابرا على ما يلحقه ، لا يكافئهم بها و لا يشكو منهم ، و لا يستعمل الحميّة ، و لا يتغلّط لنفسه ، مجرّدا نيّته للّه ، مستعينا به و مبتغيا لوجهه ؛ و ان خالفوه و جفوه صبر ، و ان وافقوه و قبلوا منه شكر ، مفوّضا امره الى اللّه ، ناظرا الى عيبه . ترجمهء اجماليّه : فرمود حضرت امام ص : كسى كه كنده نشود از ميل و محبّت طبيعى خود ، و خالص نگردد از آفات نفس و شهوات نفس ، و نشكند « شيطان » را ، و داخل نشود در پناه حقّ تعالى و توحيد او و ايمنى عصمت او ، مصلحت نيست از براى او امر به معروف و نهى از منكر ؛ زيرا كه هرگاه نبوده باشد به اين صفت ، پس هرچه را اظهار كند ، مىباشد حجّت بر او ، و منتفع نمىشوند مردم به آن ؛ فرمود خداى عزّ و جلّ : « آيا امر مىكنيد مردم را به نيكى و فراموش مىكنيد نفسهاى خود را ؟ » . و گفته مىشود از براى او : « اى خيانتكننده ! آيا مطالبه مىكنى از خلق من ، آنچه خيانت مىكنى به آن ، نفس خود را و سست مىكنى از آن ، زمام خود را ؟ » . روايت شده است آنكه : « ثعلبهء اسدى » سؤال كرد حضرت رسول اللّه ص را از اين آيه : « اى آنچنان كسانى كه ايمان آوردهايد ! بر شما باد حفظ انفس خود ، ضرر نمىكند شما را كسى كه گمراه شود ، اگر هدايت يابيد شما » . پس فرمود آن حضرت : « امر كن به معروف ، و نهى كن از منكر ، و صبر كن بر آنچه مىرسد تو را ، تا آنكه ببينى بخل مطاع و هواى متابعت شده و عجب كردن هر صاحبرأى به رأى خود ، پس بر تو باد به حفظ نفس خود ، و واگذار امر عامّهء خلايق را » . و صاحب امر به معروف ، محتاج است به آنكه عالم باشد به حلال و حرام و فارغ از حاجت نفس خود ، بخصوصه به آنچه امر مىكند ايشان را به آن و نهى مىكند ايشان را از آن ، در حالى كه ناصح باشد