جنّات است و نعيم نه مقام قرب الهى ، پس بدايت اين طريق ثانى كه منهج سلوك الى اللّه است علم يقينى بر حقّ جلّ و علا و صفات كماليّهء اوست و نهايت اين طريق فوز به جنّات عاليات است ؛ چنان كه بدايت طريق اوّل ، علم به مواعيد و عقاب‌هاى خداوند بود و نهايت آن طريق نجات از آلام و اسقام و عقاب و جحيم است ؛ و اين طريق ثانى از طرق ثلاثهء اهل معرفت است و آنچه تعميم در معانى خوف و رجاء و طلب در مراتب عاليهء نفس و قلب ذكر شده متعلّق به طريق ثالث است كه طريق محبّت و معرفت است ، دخلى به اين دو طريق ندارد . و ثالث از اصول ثلاثه ، حبّ است و حضرت امام عليه السّلام مىفرمايد : و الحبّ فرع المعرفة ، پس بدان به تحقيق اگر منهج الى اللّه در طريق اوّل منهج علم اكتسابى عقلى است ، در طريق ثانى منهج يقين است كه « علم موهوبى » « 157 » است . و علم مطلقا مصباح رموز دقايق و مفتاح كنوز حقايق است و قطبى « 158 » است كه بر اوست مدار اعمال شرعيّه ، و جوهرى لطيف است نورانى از جواهر عقليّهء خزاين الهيّه كه حاملين آن روشن مىكنند قلوب مظلمهء اهل غفلت و جهّال را كه : « العلماء منار الأمّة و الاتقياء حصونهم و الاوصياء ساداتهم » « 159 » . و « قال رسول اللّه ( ص ) : الا ادلّكم على اشراف اهل الجنّة ؟ قالوا : بلى يا رسول اللّه قال :

--> ( 157 ) - دانشى كه صرفا عطاى حق باشد بدون اكتساب و زحمت تحصيل . ( 158 ) - به ميلهء ميانهء دو سنگ آسيا گفته مىشود كه نمىگذارد سنگ بهنگام حركت از مدار خود خارج شود . ( 159 ) - در ميانهء امّت دانشمندان همچون مناره‌هاى نصب شده در بيابانهايند ( كه براى ناآشنا وسيلهء راهنمائى و تشخيص راه مىگردند زيرا « منار » اسم مكانست و آن در قديم به جايگاههاى بلندى اطلاق مىشده است كه براى مسافران چراغ راهنما نصب مىكرده‌اند كه در شبها راه گم نكنند و نيز به ستونهاى مجوّف و مرتفعى اطلاق مىشود كه در مساجد براى اعلام وقت نماز ساخته مىشود و اصطلاحا به آن گلدسته گويند ) و پرهيزگاران همچون قلعه‌ها و دژها مانند و اوصياء پيامبر كه اهل بيت طاهرين اويند سروران و رهبران امّتند .