ابو القاسم راز شيرازى
28
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ « 134 » . عاشر از آيات عشره : وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ است ؛ تسخير در لغت به معنى تذليل است يعنى مسخّر و ذليل كردن سحاب و ابرها را در جوّ هوا ميان آسمان و زمين به قوّت رياح به طريقى كه به هر ارض كه خواهد او را بدارد و باران ببارد و از هر ارض كه خواهد او را باز دارد و نبارد دليل است بر قدرت قادر مسخّرى كه فوق اين عالم است و به حكمت بالغه تصرّف در عالم مىفرمايد ؛ چنانكه هرگاه حركت سحاب به محض طبيعت بودى مىبايستى كه بر نسق واحد در جوّ هوا مستقيم باشد و در همه وقت بر همهء اراضى ببارد و اگر چنان بودى مساكن و مزارع و حيوانات و نباتات به سبب كثرت باريدن فاسد و تباه و خراب شدندى و تأثير آفتاب به سبب حجاب شدن ابر به موجودات كونيّه نرسيدى و طبخ و نضج و كمال حاصل نكردندى . و هرگاه وجود ابر در جوّ هوا يافت نشدى قحط و غلا باعث هلاك انسان و دوابّ « 135 » شدندى ؛ پس ظاهر شدن سحاب در فصلى دون فصلى ديگر دليل است بر قدرت و حكمت و خبرت قادر حكيم خبيرى فوق عالم كه بنا بر مصالح عباد و بلاد و رسانيدن منافع ، گاهى او را ظاهر مىسازد و گاهى پنهان و متلاشى مىكند . و ديگر از آيات سحاب آنست كه با وجود تخلخل « 136 » در آن و رخاوت « 137 » و سستى ، حامل است ماء ثقيل ، و نگاهدارنده است آب را در جوّ هوا كه خلاف طبيعت و مركز اوست تا آنكه امر مىكند خداوند بر انزال آن به هر ارض ميته كه خواهد
--> ( 134 ) - ما آسمانها و زمين و آنچه ميانه آنهاست به بازيچه نيافريدهايم : سورهء 44 آيهء 38 ( 135 ) - جنبندگان ( 136 ) - جدا بودن اجزاء چيزى از هم همچون ابر كه با وجود انباشتگى اجزاء آن از هم جداست . ( 137 ) - سستى