السنة و حركات آنها عقل « لبيب مصفّاى مزكّى » « 107 » عاجز است از درك تمام خصوصيّات خلقت و بدايع صنعت و لطائف حكمت در آنها ، حتّى آنكه عقول حكماء از ادراك الوان مختلفه در رياش « 108 » طواويس « 109 » كه يك نوع از طيور است از هزار نوع از انواع حيوانات ، چنان عاجز شده كه اقرار به قصور فهم كرده‌اند و وجهى به جهت اختلاف الوان آن نگفته‌اند ؛ زيرا كه مادّهء واحده و استعداد واحد در طبيعت واحده و اين اختلاف در انواع بديعهء الوان غريبهء يك پر طاوس به جز دستكارى كمال قدرت در بسط صنعت ، ديگر سببى و علّتى ، عقل نمىتواند تصوّر نمايد . لهذا از اهل عصمت عليهم السّلام وارد است كه : « الهى قد تلاطمت امواج قاموس قدرتك فظهرت فى كلّ مقدور آثار قدرة عجيبة غريبة لا يبلغ كنهها عقول العقلاء و فهوم العلماء و اوهام الحكماء » « 110 » فعلىهذا به مفاد « ما لا يدرك كلّه لا يترك كلّه » « 111 » بعضى از حكمت و صنعت قدرت و فوائد و منافع آنها مجملا از براى عباد ، تحرير و تسطير مىشود از آن جمله ؛ مادّهء خلقت حيوانات يا نطفه است يا بيضه يا تكوّن از خاك . پس نظر كن قدرت خداوند قادر حكيم عليم را كه چگونه حركت مىدهد و تربيت مىفرمايد نطفهء « نتن قذر » « 112 » و بيضهء ميته و سلالهء « 113 » ارض كدر را در مراتب خلقت علقه و مضغه و

--> ( 107 ) - پرمغز صاف شده از كدورت‌ها و پاك‌شده از آلودگيها ( 108 ، 109 ) - پرهاى طاووسها ( 110 ) - پروردگارا : اين توئى كه درياى بيكران قدرتت موج‌خيز گشته و در هر موجى از امواج آن نقش آن قدرت بديع كه غوّاص چيره‌دست خرد خردمندان و فهم و درك دانشمندان و انديشهء انديشمندان بغور آن نتواند رسيد آشكار است : اين جمله يك فقره از فقرات دعاى معروف قاموس است . ( 111 ) - وقتى به تمامى چيزى نتوان رسيد نبايد كه از همهء آن چيز چشم پوشيد . ( 112 ) - گنديدهء نجس ( 113 ) - خلاصه و عصاره و نتيجهء هر چيز