ابو القاسم راز شيرازى
540
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
و روز او چون شب ؛ يعنى در شب ، بيدارى او بسيار باشد مثل روز ، و تردّد و معاشرت با خلق ننمايد در روز مثل شب ، و تلافى خواب شب را روز نمايد . و خواب در روز بر پنج قسم است چنانكه از حضرت رسول ( ص ) وارد است ؛ اوّل : خواب عيلوله است - به عين مهمله - و آن خوابيدن بين الطّلوعين است و آن را « نوم اللّعنه » « 22 » خوانند ؛ زيرا كه اين وقت محلّ افاضات و خيرات الهيّه است بر عباد ، و اين ساعت از ساعات بهشت است ، و قسمت مىشود در اين وقت ، ارزاق و اعمار « 23 » عباد ، و اگر بخوابد عبد مؤمن ، محروم مىماند از حظّ و نصيب خود و محتاج مىشود به سؤال كردن از ديگران ، و در اين وقت نازل مىشد منّ و سلوى بر « بنى اسرائيل » ، و « ابليس » منبسط مىكند جنود خود را در اين وقت ، و ترغيب بر كثرت ذكر و استعاذه از شرّ « ابليس » در اين ساعت شده و آن را ساعت غفلت نامند ، و علاوه بر ضرر روحانى ضرر بدنى دارد ؛ زيرا كه بسبب باقى ماندن برودت شب و برودت هوا در زمين و برودت نوم در اين وقت باعث مىشود امراض بدنيّه را . ثانى : نوم فيلوله است - بفاء معجمه - به معنى ضعف و سستى ، و آن خواب بعد از طلوع شمس است در اوّل روز ، و باعث مىشود - خواب در اين وقت - فتور و سستى را در طبيعت ؛ زيرا كه حرارت آفتاب هنوز شدّت ندارد و به واسطهء نوم نيز برودت حاصل مىشود و طبخ و نضج تمام حاصل نمىشود و باعث فتور و سستى خواهد شد . ثالث : نوم قيلوله است - بقاف - و آن خواب قبل از زوال شمس است به يك ساعت ، و قيلوله به معنى زيادتى عقل است ؛ و بسبب حرارت آفتاب در اين وقت هرگاه حرارت بيدارى نيز مدد شود او را ، ضعف حاصل مىشود ، و در اين وقت خواب مطلوب
--> ( 22 ) - خوابى كه باعث دورى از رحمت حقّ تعالى است . ( 23 ) - جمع عمر