كلّى كه : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي « 89 » از نور و تجلّى اوّل كه امر حقّ تعالى است ناشى و فايض شده و روح حضرت خاتم ( ص ) است كه : « اوّل ما خلق اللّه روحي » « 90 » و عقل كلّى الهى از روح كلّى الهى ناشى و ظاهر شده و متعلّق به حضرت خاتم ( ص ) است كه : « اوّل ما خلق اللّه عقلي » ، و ارواح و عقول كلّيّهء حضرات انبياء و مرسلين از روح كلّى و عقل كلّى حضرت خاتم الانبياء ( ص ) ظاهر و منشعب شده ؛ چنان‌كه در باب معرفت انبياء عليهم السّلام ان‌شاءالله مفصّلا خواهد آمد . پس ظهور ارواح و عقول كلّيّهء الهيّه كه حروف اسم اعظم حقّ تعالى است در مظاهر انبياء و مرسلين بحسب تقاضاى هر عصر ، مختلف است . امّا اسم اعظم الهى كه نور و روح و عقل كلّى است و مشتمل است بر جميع حروف اسم اعظم كه ارواح و عقول كلّيّهء حضرات انبياء و مرسلين است در حضرت خاتم انبياء و آل طاهرين او بروز و ظهور دارد ، لهذا حضرت رسول ( ص ) مىفرمايد : اوتيت جوامع الكلم ، و حضرت امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد : نحن الكلمات التّامّات . و ظهور آثار قدرت و معجزات در انبياء به قدر بهره‌ور بودن از اسم اعظم حقّ تعالى است ، و چون تمام اسم اعظم حقّ تعالى در اهل عصمت ظهور دارد معجزات انبيا تماما از ايشان باضعاف مضاعف ظاهر شده و دين حضرت خاتم ( ص ) خاتم اديان است و خود آن حضرت در كمال ، خاتم الانبياء است و كتاب آن حضرت كه « قرآن » است افضل كتب انبياء است ، و لهذا امّت آن حضرت ، خير الامم مىباشند . [ بعد ، مىفرمايد ] كه حضرت رسول ( ص ) فرمود كه حقّ تعالى اجابت نمىفرمايد دعا را از قلب لهوكنندهء بىشعور ، زيرا كه معلوم شد سابقا آنكه اصل در جميع

--> ( 89 ) - تو را ( اى پيامبر ) از ( حقيقت ) روح پرسند ، به ايشان گوى كه ( حقيقت ) روح از « امر » پروردگار من است : سورهء 17 آيهء 85 ( 90 ) - نخستين آفرينش خدا نور من بود ، روح من بود ، عقل من بود : و اين سه تعبير از يك حقيقت است ، هر تعبير در شأن خاصّ خود .