اهل ايمان و فطانت از ظواهر آن استنباط مىنمايند اسباب طهارت بطون و حقايق انسان است . و باطن اصل است و راكب ، و ظاهر فرع است و مركب او : * رحم بر عيسى كن و بر خر مكن * و ظواهر شرايع را عنوان بطون و حقايق بگردان كه : « الظّاهر عنوان الباطن » « 23 » تا آنكه باز كند پروردگار چشمه‌هاى حكمت را از قلب تو و برسى به حقيقت دين مبين كه : ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ . و حقّ تعالى ضايع نگرداند اجر تو را مثل اجر آنان كه اقتصار به صورت كرده و منكر باطن دين مبين شده‌اند ، نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ « 24 » دربارهء ايشان صادق است . و از اين قول حضرت امام ( ع ) چنين استنباط مىشود كه مقام احسان ، مقام برخورد به بطون دين مبين است ، و مقام تحقّق به حقيقت شريعت مقدّسه است كه عبد در اين مقام ، مستحقّ است احسان و فضل الهى را ؛ چنان‌كه در تحقّق به حقيقت دين ، جدّ و اجتهاد و سعى بليغ نموده و دين را ضايع نگذارده و مقصود و منظور حقّ تعالى را در دين ادراك نموده و در حقيقت ، احسان به خود و كافّهء امّت كرده در تكميل نفس خود و نفس خلق و اكمال دين مبين كه : إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ « 25 » ، لهذا مزيد فضل حقّ جلّ و علا شامل احوال اين طايفه از امّت است . و ان‌شاءالله در ابواب مفصّلهء عبادات ، علوم و معارفى كه در اين رساله ، حضرت امام ( ص ) بيان فرموده‌اند ، از قرار دستور العمل و اشارهء آن حضرت ، استخراج حقايق و ارواح و بطون دين مبين خواهد شد : « انّه ولىّ التّوفيق » « 26 » . * * *

--> ( 23 ) - آشكار ، نمونه و نشانه‌اى از باطن و نهان است . ( 24 ) - . . به برخى ايمان داريم و به برخى كفران مىورزيم . . . : سورهء 4 قسمتى از آيهء 150 ( 25 ) - . . اگر نيكى كنيد به خود نيكى كرده باشيد . . : سورهء 17 آيهء 7 ( 26 ) - چه او عهده‌دار توفيق است .