همچنان ، كسى را كه قوّهء شامّهء قلبى باشد استشمام مىكند عفونت گناهان را اشدّ « 14 » از آن ، بلكه اشدّ از نتن كثافات و فضلات بدنى . و اگر تطهير دهان كه محلّ ذكر جسمانى است از براى رضاء الهى لازم باشد ، طهارت باطن از كثافات و نجاسات ذنوب ، واجب است بلكه اوجب ؛ چنان‌كه بيان خواهد شد . و مىفرمايد كه طاهر گردان ظاهر بدنت را از نجاسات ، و باطنت را از كدورات مخالفت‌ها و ارتكاب منهيّات - تماما - تا آنكه خالص گردد عملت در طاعات ، لوجه اللّه « 15 » . و حضرت رسول منظورش از استعمال مسواك ، مثالى است از براى اهل بيدارى از غفلت ؛ و مثال اينست كه سواك ، نبات لطيف پاكى است و شاخ درخت گواراى با بركتى است كه علاوه بر ساير فوايدى كه بر او و ساير اشجار و نباتات مترتّب است فايدهء ديگر در اين شاخ هست كه پاك كردن دهان باشد لهذا با بركت است . و دندانها هم خلقى است در دهان كه متضمّن فوائد بسيار است ؛ از آن جمله : آلت خوردن است و آلت جائيدن و سبب ميل كردن به طعام ، و سبب اصلاح معده است و باعث التذاذ از طعام است ، و امثال آن . و جوهرى است صافى كه آلوده و مكدّر مىشود به مصاحبت جائيدن طعام ، و از صفا و جوهر خود باز مىماند و متغيّر مىسازد رايحهء دهان را و فاسد مىشود مزاج دماغ به مجاورت آن رايحه . پس هرگاه استعمال نمايد مؤمن با فطانت و هوش اين نبات لطيف را - بمسح و مسواك بر جوهر اسنان - زائل مىكند از آنها تغيّر و فساد را و برمىگرداند آنها را به سوى اصل خود و صفاى جوهر خود . و از اين عمل ، مؤمن فطن متذكّر مىشود كه قلب هم در بدايت خلقت ، مثل اسنان است در صفا و صقالت ، و خلق فرمود حقّ تعالى آن را صافى ، و گردانيد غذاى آن را ذكر و

--> ( 14 ) - سخت‌تر ( 15 ) - براى رضاى خدا