ابو القاسم راز شيرازى
مقدمهء شارح 12
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
الانوار » بعباراتها نقل مىنمايد . و جناب « مولانا محسن قاشانى الملقّب بفيض » « 74 » بعضى از احاديث اين رسالهء شريفه را در تضاعيف كتاب « صافى » خود روايت مىنمايد . منقول است كه « جناب سيّد رضى » « 75 » عليه الرّحمة اين رساله شريفه را به سبب علاقهء خاطر و احتظاظ قلبى به آن
--> ( 74 ) - محمّد بن مرتضى بن محمود ملقّب به « محسن » و معروف به « فيض » از اجلّه علما و حكما و محقّقان قرن يازدهم هجريست ، تصنيفات و تأليفات او را در رشتههاى مختلفهء حكمت و فلسفه و عرفان و فقه و تفسير تا 120 مجلّد نوشتهاند . آن جناب از جامعيّتى كمنظير برخوردار بوده و در رشتهء حكمت الهى از شاگردان برجسته و ممتاز جناب « صدر المتألّهين » شيرازى و داماد او بوده است « تفسير صافى » او از مهمترين تفاسير شيعهء اماميّه و مورد استفاده و استناد اغلب مفسران پس از اوست ، و در زمينه طريقت و عرفان مقام ولايت ، كتاب « كلمات مكنونه » او حجّتى قاطع بشمار مىرود . آن جناب با شاه عباس دوم از سلاطين صفويه ، و از اركان سلسلة الذّهب رضوى عليه السّلام با جناب شيخ محمّد على مؤذّن سبزوارى خراسانى همزمان بوده و از كاملان اين سلسله مباركه بشمار مىرود و رشته اتّصال آن جناب با « سلسلهء ذهبيّه » بدينگونه ثبت و ضبط شده است : مولى محسن فيض تربيت از دامان ولايت جناب شيخ محمّد مؤمن مشهدى يافته و او تربيت يافته كامل جناب شيخ محمّد كارندهى سابق الذكر است كه بيست و هفتمين ركن سلسله بشمار مىرود جناب مولى محسن فيض را ديوان شعريست كه زبان گوياى منزلت فقرى و طريقتى اوست وفات فيض قدّس اللّه سرّه به سال 1091 هجرى قمرى در شهر كاشان اتّفاق افتاده و مرقدش مزار اهل حال است . ( 75 ) - محمّد بن ابى احمد حسين طاهر بن موسى بن محمّد بن ابراهيم مجاب بن امام موسى بن جعفر بن محمّد الصّادق عليهم السّلام مكنّى به « ابو الحسن » و ملقّب به « رضىّ » و معروف به « سيد رضىّ » از اعاظم علماء اماميّه در قرن چهارم هجريست وى برادر « سيّد مرتضى » معروف به « علم الهدى » است در علم و تقوى ميانهء علماء بىنظير بوده چنانچه « ابن خلّكان » متوفّى 681 هجرى و ابو منصور ثعالبى متوفّى به سال 429 از ميانهء علماء عامّه وى را ستودهاند آن جناب در مناعت طبع آيتى بوده است چنانچه صلههاى بيشمار خاندان آل بويه را نمىپذيرفت . و وقتى ( در اوان شباب ) همه قرآن را حفظ كرده بود استادش شيخ ابو اسحاق طبرى فقيه مالكى يك خانه به او بخشيد و او از قبول آن سر باززد . وى را در تفسير و حديث و ادبيات تأليفات بسيار است اما مهمترين اثر جاويدان او گردآورى خطب و مكاتيب و سخنان حضرت امير مؤمنان على عليه السّلام است كه آنها را جمعآورى كرده و بنام « نهج البلاغه » ناميده است . ولادتش به سال 359 و وفاتش به سال 406 اتّفاق افتاده است : علاوه بر افرادى كه « حضرت راز » در اين مقدّمه نام بردهاند بدانگونه كه سيّد جلال الدّين محدّث ارموى در مقدّمهء فارسى شرح مصباح الشّريعة چاپ دانشگاه آورده است شخصيّتهاى برجستهء ديگرى نيز از فحول علماء شيعه صحّت و اصالت متن « مصباح الشّريعة » را تأييد كردهاند كه از آن جمله است : 1 ) ابن فهد حلّى متوفّى به سال 841 هجرى در كتاب معروف « عدّة الدّاعى » -