الشهيد الثاني ( مترجم : ساعدى خراسانى )
32
منية المريد ( فارسى )
باشد نه از درخشندگى او كاسته شود و نه بر روشنى او افزوده شود ، و مثل عالم باللّه چون ماه است كه هنگامى از نورش بكاهد ، و گاهى بر درخشندگيش افزايش يابد . و مثل عالم بامر اللّه ، چون چراغ است كه : از نظر بهرهبردارى ديگران خويشتن را بسوزاند و به هيچ وجه كامياب نگردد . دانش از نظر برهان عقلى فصل - راجع به برترى علم از نظر برهان عقلى در اين رساله به دو وجه از ادلهء عقليه قناعت ميكنيم . نخست ، آنچه بر اثر قوهء عاقله بدست مىآوريم به دو بخش موجود و معدوم توزيع كرده و ميگوئيم : عقول سليمى كه خالى از هر نوع دست بردهاى نارواست گواهى ميدهد كه : موجود اشرف از معدوم است ، بلكه شرافت و جاهى براى معدوم نميباشد ، سپس موجود هم بر دو قسم است جماد ، و نامى ، نامى اشرف از جماد است نامى هم ، بحساس و غير حساس تقسيم مىشود ، حساس اشرف بر غير حساس است ، حساس هم ، بعاقل و غير عاقل توزيع ميگردد ، عاقل ( خردمند ) بر غير عاقل اشرف است ، عاقل هم ، يا عالم است يا غير عالم ، عالم برتر از غير عالم است ( كه جاهل باشد ) ، در نتيجه آشكار شد كه : عالم اشرف موجودات و معقولات است ، و اين معنى از قبيل امورى است كه نيازمند بتوضيح و تنقيح نميباشد . دليل دوم آنكه امور بر چهار دسته تقسيم شده ، بخشى موجب خشنودى عقل است و شهوت از او بيزار است ، بخشى مرضى شهوت است و خرد از او روگردان مىباشد ، بخشى هر دو بوجود او رضا دارند ، و بخشى هر دو از او متنفرند .